1. Xã luận

MỘT NHIỆM KỲ MỚI CHO BUSH ?

     Hơn một tháng trước ngày bầu cử tổng thống Mỹ, hai ứng cử viên Bush và Kerry vẫn còn rất nghiêng ngửa, đương kim tổng thống Bush hơi có phần thắng thế. Điều này có nghĩa là trừ một phép mầu hay một biến cố lớn đột ngột xảy tới, tổng thống Bush sẽ tái cử.

     Trong lịch sử cận đại của nước Mỹ, một tổng thống đương nhiệm chỉ bị thất cử nếu gặp chống đối mạnh ngay trong nội bộ đảng mình ; Bush không gặp khó khăn này. Ngược lại, một ứng cử viên cũng chỉ có thể đánh bại một tổng thống đương nhiệm nếu dẫn trước khá lâu và khá xa trong hai cuộc thăm dò dư luận, đây không phải trường hợp của Kerry.

     Thắng lợi của Kerry có thể có nhiều điểm lợi cho nước Mỹ : hòa giải được với châu Âu và đem lại một hình ảnh khả ái hơn cho nước Mỹ so với hình ảnh một nước Mỹ tự tin và ngạo mạn mà ê kíp Bush phần nào cũng đã đóng góp tạo ra. Cuộc chiến tại Iraq, ngay cả nếu là một việc phải làm và nên làm đi nữa thì cũng vẫn là một thất bại của tổng thống Bush. Quá nhiều sai lầm và vụng về đã khiến Mỹ gần như đang bị sa lầy. Một việc nên làm và phải làm cũng cần được thực hiện một cách thông minh. Kerry có nhiều hy vọng lôi kéo được sự ủng hộ của châu Âu và dư luận thế giới để giải quyết vấn đề Iraq. Ngược lại, mối nguy lớn nhất đối với Kerry là tính thiếu quyết tâm và kiên định của ông. Trong hai mươi năm ở Thượng viện Mỹ, ông đã thay đổi lập trường thường xuyên. Trong cuộc chiến Việt Nam, ông từng là một sĩ quan dũng cảm, rồi một người phản chiến, rồi lại hãnh diện vì đã tham chiến. Tổng thống Bush tuy không được coi là xuất chúng nhưng có hai đặc tính mà người Mỹ rất đòi hỏi : trung thực và quyết tâm. Sự kiện các nhóm khủng bố và loạn quân gia tăng hoạt động một cách dữ dội trong thời gian gần sát ngày bầu cử với hy vọng làm Bush thất bại cũng chứng tỏ rằng họ sợ Bush hơn Kerry.

     Trái với những cuộc tuyển cử tổng thống Mỹ trước đây, các vấn đề kinh tế xã hội đã không chiếm trọng tâm của cuộc tranh cãi. Đây là một sai lầm của Kerry bởi vì trên các vấn đề này thành tích của Bush không có gì đặc sắc.

     Đối với Việt Nam, Bush và Kerry, đúng hơn là hai đảng Cộng Hòa và Dân Chủ, có hai thái độ khác nhau. Đảng Cộng Hòa chủ trương dùng áp lực, và trừng phạt nếu cần, để buộc Việt Nam phải tôn trọng nhân quyền và chuyển hóa về dân chủ, trong khi đảng Dân Chủ cho rằng cách hay nhất dể Việt Nam chuyển hóa về dân chủ là gia tăng hợp tác. Bill Clinton đã thăm viếng Việt Nam một cách vui vẻ, Kerry đã chống lại dự luật về nhân quyền cho Việt Nam. Cùng một mục tiêu nhưng hai phương pháp khác nhau.

     Nhưng dù Bush, như có thể dự đoán, hay Kerry, nếu một biến cố bất ngờ chợt xảy đến, Hoa Kỳ cũng vẫn là quốc gia dành cho nhân quyền trọng lượng lớn nhất trong chính sách ngoại giao, đặc biệt là chính sách đối với Việt Nam của họ. Vì thế người Việt, nhất là người Việt tại Mỹ, tùy quan điểm của mình có thể ưa thích một trong hai ứng cử viên nhưng cần ý thức rằng đây không thể là lý do để xung khắc nhau.

Thông Luận