|
Trong vòng hai tuần lễ hai vụ án chính trị khôi hài kế tiếp nhau. Ngày
12-11-2003, người quyết tử quân Trần Dũng Tiến bị xử 10 tháng tù. Ông Tiến
bị bắt giam ngày 22-1-2003, nghĩa là từ 10 tháng trước, như vậy ông sẽ ra về
ngay sau phiên xử. Ngày 28-11-2003, đến lượt ba người cháu của linh mục
Nguyễn Văn Lý bị mang ra xử : bà Nguyễn Thị Hoa bị xử 4 tháng và 6 ngày tù ;
ông Nguyễn Vũ Việt và ông Nguyễn Trực Cường, mỗi người 32 tháng tù. Như vậy
bà Hoa sẽ ra về ngay sau phiên xử vì án tù của bà cũng là thời gian bà đã bị
giam giữ, hai ông Cường và Việt bị bắt giam ngày 13 và 18-6-2001, nghĩa là
cũng đã trên 30 tháng, nên cũng sẽ ra về trong vài ngày tới.
Hai phiên tòa này khôi hài dưới nhiều khía cạnh.
Khôi hài vì tội danh đã được sửa đổi một cách tùy tiện. Trước đó họ bị
buộc tội "gián điệp", một tội có thể bị tử hình, sau đó họ chỉ bị buộc tội
"lợi dụng các quyền tự do dân chủ", một tội danh có thể chỉ bị cảnh cáo hoặc
phạt vạ. Hai mức độ nghiêm trọng rất khác nhau này cho thấy ngành tư pháp
của Việt Nam đã sai lầm lớn trong lúc luận tội, và những người có thể sai
lầm như vậy thì lấy tư cách gì để xét xử công dân ? Tội "gián điệp" dĩ nhiên
là lỗ mãng vì họ không hề liên hệ với một nước ngoài nào, nhưng tội "lợi
dụng các quyền tự do dân chủ" thì quả là lố bịch. Vì có quyền tự do dân chủ
nào đâu ở Việt Nam mà lợi dụng, làm sao có thể lợi dụng một cái không hề có
?
Khôi hài vì các án tù trùng hợp với thời gian các bị cáo đã bị giam
giữ. Nếu đúng là một tình cờ thì phải nói những tình cờ quả là hi hữu, vì
xảy đến cho bốn người trong thời gian hai tuần lễ. Thật ra đây chỉ là một
biện pháp dùng tòa án để chính thức hóa những vụ bắt người trái phép. Nhà
nước chạy tội phạm pháp.
Cho dù có khôi hài đến thế nào, chúng ta cũng phải mừng cho họ vì tất
cả đã được trả tự do. Lần này mọi người có thể cười một cách tự nhiên.
Tại sao lại có biện pháp hòa dịu này ? Phải chăng nhà nước cộng sản
Việt Nam đã nhận thấy sự thô bạo quá đáng của mình đối với các công dân và
thay đổi cách ứng xử ? Nếu đúng là như vậy quả là đáng mừng, nhưng các sự
kiện không cho phép kết luận một cách lạc quan như thế. Ngôn ngữ lưỡi gỗ
trịch thượng vẫn còn nguyên vẹn, chính quyền cộng sản đã không chứng tỏ một
thiện chí hòa dịu nào. Đây chỉ là một sự miển cưỡng, đánh không được thì
tha, nhưng với thái độ hằn học của kẻ muốn đánh mà không được.
Tại sao đánh không được ? Đó là vì tình hình thế giới đã không như đảng
cộng sản tiên liệu. Mỹ đã không sa lầy tại Iraq như Hà Nội mong đợi và vẫn
tích cực gây áp lực về nhân quyền. Nghị quyết của quốc hội Mỹ về vụ đàn áp
Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất là một thí dụ. Một nghị quyết về nhân
quyền khác đang được bàn cãi. Các tổ chức nhân quyền trên thế giới cũng gia
tăng các vận động chống đàn áp. Nhưng có lẽ yếu tố quyết định nhất là sự
chia rẽ ngay trong nội bộ đảng cộng sản. Tuy không một cấp lãnh đạo cộng sản
nào bênh vực dân chủ, nhưng một số ngày càng đông đánh giá đợt đàn áp bắt
đầu từ năm 2002 này là sai lầm, nó không trấn áp được ai mà chỉ làm cho chế
độ chịu nhiều thiệt hại về ngoại giao lẫn kinh tế. Vì thế Hà Nội đã xuống
thang, nhưng xuống thang lúng túng, không nằm trong một tầm nhìn dài hạn
nào.
Tình trạng này sẽ đưa đất nước đi đến đâu và có hậu quả nào cho đảng
cộng sản ?
Để trả lời câu hỏi này, trước hết phải nhìn rõ một sự kiện mà không ai,
kể cả những cấp lãnh đạo cộng sản thủ cựu nhất, có thể chối cãi, đó là chế
độ chính trị tại Việt Nam không thể tiếp tục như hiện nay, phải thay đổi, và
chỉ có thể thay đổi về hướng dân chủ. Nhưng thay đổi vào lúc nào và sẽ diễn
ra như thế nào là một vấn đề khác.
Nếu ban lãnh đạo cộng sản tiếp tục ngoan cố chống dân chủ như hiện nay
thì xã hội Việt Nam vẫn tiếp tục hòa nhập dần dần với thế giới, do các
phương tiện truyền thông ngày càng hiện đại và các trao đổi ngày càng gia
tăng giữa Việt Nam và thế giới. Đảng cộng sản sẽ tiếp tục phải làm những
nhượng bộ lúng túng trong khi xã hội Việt Nam ngày chín muồi hơn cho một
thay đổi nhưng vẫn bị từ chối. Cuối cùng thay đổi vẫn đến, nhưng đến với thế
"tức nước vỡ bờ", nghĩa là đột ngột và không kiểm soát được. Nạn nhân chính
sẽ là đảng cộng sản và những người lãnh đạo.
Giải pháp thứ hai là thay đổi có chủ ý và chuẩn bị. Giải pháp này đòi
hỏi Đảng Cộng Sản Việt Nam phải đối thoại với mọi thành phần dân tộc, trước
hết là với những người dân chủ để tìm một giải pháp dân chủ hóa hợp tình hợp
lý. Được như vậy dân chủ sẽ đến sớm hơn, trong ổn định và trật tự, Đảng Cộng
Sản Việt Nam vẫn bảo đảm được một chỗ đứng hợp pháp trong sinh hoạt chính
trị, ngay cả khi không còn giữ được chính quyền. Nếu phân tích một cách
thông minh thì đây là giải pháp duy nhất mà ban lãnh đạo cộng sản phải chọn
lựa.
Chỉ có hai phương thức để cai trị, một là cai trị bằng bạo lực, hai là
cai trị bằng đồng thuận. Thực tại cho thấy là đảng cộng sản không còn tiếp
tục cai trị bằng bạo lực được nữa, cứ phải tiếp tục nhượng bộ một cách bối
rối, nhưng vẫn không chịu chấp nhận đối thoại để tìm đồng thuận.
Hai vụ án vừa qua, và có lẽ những vụ án sắp tới đối với Nguyễn Vũ Bình,
Phạm Quế Dương, Trần Khuê và Nguyễn Đan Quế, nói lên một thực tại : ban lãnh
đạo cộng sản Việt Nam vẫn ngoan cố muốn cai trị bằng bạo lực mặc dù không
còn khả năng. Sự sụp đổ của chế độ có thể chưa xảy ra ngay trong lúc này
nhưng sẽ không tránh khỏi, và khi xảy ra sẽ rất bi đát cho đảng cộng sản.
Đối với những người dân chủ, được sự chuyên chở của xu hướng thời đại
thôi cũng chưa đủ, cuộc đổi đời nào cũng cần được chuẩn bị. Nói cách khác,
muốn có dân chủ phải có một kết hợp dân chủ đông đảo và được tổ chức một
cách gắn bó. Nếu không thì sự sụp đổ không tránh khỏi của đảng cộng sản sẽ
chỉ nhường chỗ cho hỗn loạn và dân chủ cũng sẽ đến sau một thời gian rất
dài, với nhiều đổ vỡ, trong khi chúng ta đã quá chậm trễ so với thế giới và
không còn thì giờ để mất. Càng không thể chịu đựng thêm những đổ vỡ khác. |