Đôi
nét về cộng đồng
Người Việt Bắc Carolina
Nguyễn
Vĩnh An
Nói rằng sinh hoạt cộng đồng của người Việt tại Mỹ
rất phong phú và có phần phức tạp là một nhận xét rất huề
vốn. Viết thật đầy đủ về tính đa dạng này lại là một
vấn đề khác; nó chắc chắn phải đòi hỏi ở người viết
một sự đầu tư nghiêm chỉnh về thời gian lẫn công sức.
Hơn mười năm cư ngụ
tại tiểu bang Bắc Carolina là một khoảng thời gian không dài để
một ai có thể hiểu hết về mọi sinh hoạt của người Việt
tại địa phương. Những khái quát dưới đây, tuy vậy, lại được
viết ra từ góc độ của người có chút tham gia đóng góp cho công
việc cộng đồng, nên không thể tránh được tính chủ quan.
Về mặt địa lý, Bắc
Carolina nằm ở phía đông-nam nước Mỹ. Kể từ những năm đầu
của thập niên 70, Bắc Carolina - địa danh của bãi chiến trường
cuối cùng trong cuộc nội chiến lịch sử nước Mỹ - đã dang tay
đón nhận những người Việt đầu tiên đến định cư. Tiếp sau
đó, ba đợt sóng tị nạn người Việt của 1975, những năm đầu
thập niên 80 và 90 đã làm gia tăng nhanh chóng số cư dân gốc
Việt ở tiểu bang này. Đồng bào sắc tộc thiểu số miền cao,
đặc biệt là đợt tị nạn sau vụ biểu tình lớn ở Cao Nguyên
Trung Phần Việt Nam vào hồi tháng 2 năm 2001, cũng hầu hết tập
trung ở cả hai tiểu bang Bắc và Nam Carolina.
So với hai trung tâm người
Việt kế cận Washington DC và Atlanta, không khí sinh hoạt chung của
cộng đồng người Việt ở Bắc Carolina có phần ít náo nhiệt hơn.
Theo dữ liệu của thống kê dân số năm 2000 thì cộng đồng người
Việt Bắc Carolina có được sự hiện diện khá quân bình của
cả nam lẫn nữ (8.821 nam, 8.321 nữ).
Thật ra thì con số thống kê này chỉ phản ánh được
khoảng trên 50% của con số thực sự. Một dẫn chứng điển hình
của sự sai biệt này là dữ liệu thống kê dân số năm 2000 cho
biết chỉ có khoảng một triệu mốt người Việt sống ở Mỹ ;
song trên thực tế, hai triệu mới là con số tương đối chính xác
được mọi người biết tới.
Trong hơn 17.000 người
Việt sinh sống tại tiểu bang này (số liệu thống kê), sự phân
phối của các độ tuổi (29,5% dưới 18 tuổi ; 11,8% từ 18 đến
24 tuổi ; 36,8% từ 25 đến 44 tuổi; 18,5% từ 45 đến 64 tuổi ; và
3,4% trên 65 tuổi) cho thấy người gốc Việt ở đây thuộc vào thành
phần dân số trẻ (3,4% người Việt trên 65 tuổi so với 12% trên
65 tuổi của toàn tiểu bang). Với 67.1% thuộc độ tuổi từ 18 đến
64, nguồn nhân lực lao động người Mỹ gốc Việt này - với
những đức tính chịu khó, cần mẫn có sẵn - tự nó đã là
một nguồn lợi nhuận hấp dẫn cho các hãng xưởng địa phương
nói riêng.
Những con số thống kê
chính xác về sự phân loại trong hoạt động ngành nghề không
được tìm thấy. Theo quan sát cá nhân thì những công việc không
bắt đầu từ mức lương tối thiểu (được quy định bởi chính
quyền liên bang) phần lớn rơi vào độ tuổi từ 25 đến 44. Bên
cạnh những sinh hoạt thương mại của người Việt trong các khu
tiểu thương khá sầm uất, đa số trong lứa tuổi lao động từ
18 đến 64 là công nhân dây chuyền ; hàng rào ngôn ngữ vẫn còn là
một trở ngại tiến thân cho hầu hết những người lớn tuổi
mới đến định cư.
Điểm cần ghi nhận đó
là có gần bảy mươi mốt phần trăm (70.7%) gia đình người Việt
ở đây sở hữu nhà riêng; điều này được chính quyền địa phương
đánh giá là người Việt ổn định nhanh chóng đời sống, nếu
không muốn nói là sự thành công trên một chừng mực nào đó, so
với các cộng đồng sắc dân khác đến định cư trong cùng
khoảng thời gian.
Sinh hoạt xã hội của
người Việt ở đây phần lớn giới hạn vào khuôn khổ của
từng tôn giáo. Sinh hoạt cộng đồng hải ngoại nói chung, ở địa
phương này nói riêng, không được quần chúng quan tâm đến
nhiều, do những giới hạn của khuôn mẫu xơ cứng thường thấy
trong gần ba mươi năm qua. Thái độ thờ ơ ngay cả với đời
sống chính trị xứ Mỹ (mainstream politics) là hệ quả không tránh
khỏi của tâm lý thụ động, tự cô lập của tập thể người
Việt mà sự trì trệ trong mô thức làm việc cộng đồng là một
trong những nguyên nhân lớn.
Trông mong vào một tập
thể, sẵn sàng phó mặc ngay cả nhu cầu tranh đấu cho quyền lợi
của chính bản thân mình, để giải quyết những vấn đề của
đất nước - luôn là gánh nặng và tai họa đối với họ - là
một suy tính hơi quá lạc quan.
Nguyễn
Vĩnh An
(Charlotte, North Carolina, Hoa Kỳ)