Đại
Hội Truyền Thông Việt Nam Hải Ngoại Kỳ 1
Quản
Mỹ Lan
Đại Hội Truyền Thông Việt Nam tại
Hải Ngoại kỳ thứ nhất được Hội Ký giả Việt Nam Hải
Ngoại, phối hợp với các cơ quan truyền thông Việt ngữ, tổ
chức tại Litle Saigon, Orange County, Nam California, Hoa Kỳ, trong ba ngày,
từ 18 đến 20-4-2003. Đại Hội được khai mạc và bế mạc tại
tòa soạn nhật báo Người Việt, số 14771 Moran Street, thành phố
Wesminster. Phần thảo luận được tổ chức tại hội trường nhà
hàng Regent West, số 4717 W. First Street, thành phố Santa Ana.
Được mời tham dự là những người
hoạt động chuyên nghiệp trong ngành truyền thông tại miền Nam
Việt Nam trước kia và tại hải ngoại sau 1975. Họï đến từ
khắp nơi : Nhật Bản, Ba Lan, Đức, Pháp và đông nhất là tại
Hoa Kỳ, với sự hiện diện của đại diện các tờ báo lớn
tại miền Đông (Washington, Virginia), miền Đông Nam (Houston, Dallas),
miền Tây Bắc (Seattle) và hai vùng Nam Bắc Cali. Ngoài ra còn có
sự tham dự của đại diện các đài phát thanh Việt ngữ BBC,
VOA... Tổng cộng có 143 đại diện cơ sở truyền thông Việt Nam
tham dự Đại Hội.
Chương trình thảo luận được tổ
chức tại Regent West ngày 19-4-2003. Buổi sáng chủ đề thảo luận
xoay quanh bốn đề tài : 1. vai trò truyền thông trong cuộc vận động
tự do và dân chủ tại quê nhà ; 2. nhiệm vụ của truyền thông
đối với các cộng đồng Việt Nam hải ngoại ; 3. quyền tự do báo
chí và tự do phát biểu ; 4. giới trẻ Việt Nam hải ngoại trong
truyền thông.
Cựu chủ nhiệm báo Thông Luận và
ban biên tập báo Đàn Chim Việt (Ba Lan) cùng tham dự đề tài 1, do
nhà báo Tú Gàn (tức Lữ Giang hay cựu thẩm phán Nguyễn Cần) hướng
dẫn. Trong buổi thảo luận này, nhiều vấn đề quan trọng về
truyền thông đã được đề cập tới.
Chẳng hạn như làm cách nào để vượt
bức tường lửa mà chính quyền cộng sản dựng lên để ngăn
chặn luồng thông tin đến từ các nước tự do dân chủ và cộng
đồng người Việt hải ngoại vào trong nước đã được bàn
tới. Sự an nguy của người trong nước sử dụng những phương
tiện thông tin hiện đại như Internet qua e-mail, Paltalk, Yahoo
messenger, điện thoại... cũng được đào sâu.
Cộng đồng người Việt tại
Campuchia đã được nhắc tới. Đây là cộng đồng người Việt
hải ngoại sát cạnh Việt Nam chưa được chú ý tới một cách
triệt đểõ. Một vài diễn giả đề nghị khai thác khả năng
truyền thông của cộng đồng này để chuyển lượng thông tin
về trong nước hay ngược lại.
Về cộng đồng người Việt tại Đông
Âu, như Nga, BaLan, Tiệp Khắc, Hung..., nơi mệnh danh là sân sau
của Việt Nam, thì công tác truyền thông tương đối dễ dàng hơn
vì người Việt tại đây đã thấy rõ sự khác biệt giữa nền
truyền thông tự do và nền truyền thông bịp bợm. Vấn đề là
một số người Việt hải ngoại, nhất là tại Hoa Kỳ, chưa có cái
nhìn chính xác về cộng đồng này nên sự cảm thông chưa được
thiết lâïp. Tất cả chỉ vì lập luận "những ai đã từng
sống dưới chế độ cộng sản đều là cộng sản". Thật ra
những người này chưa biết giá trị ẩn tàng của cộng đồng người
Việt tại Đông Âu, đây mới chính là nơi truyền bá thông tin
về trong nước hữu hiệu và nhanh chóng nhất.
Ýù kiến vận dụng báo chí ngoại
quốc để đưa tin vào Việt Nam hay ngược lại cũng đã được nêu
ra trong cuộc thảo luận này, vì chính quyền Hà Nội rất lo ngại
phương tiện truyền thông này. Điển hình là trường hợp của Bùi
Tín, những bài viết hay phỏng vấn ông đăng trên các báo
Newsweek, Time, FEER, Express... thường bị Hà Nội xé đi những trang
nói tới Bùi Tín trước khi đến tay độc giả trong nước. Nhưng
dù có bị ngăn cấm đến đâu chăng nữa, những bài viết, tạp
chí hay sách báo có chất lượng vẫn được chuyển về nước hay
tải ra hải ngoại như thường.
Cách sử dụng ngôn từ trong thông tin
cũng được bàn thảo rộng rãi. Những người làm báo tại hải
ngoại thường lấn cấn giữa những "danh từ quốc gia",
"danh từ cộng sản" và các "từ ngữ chính trị";
sự lấn cấn này đã gây ra nhiều cuộc tranh cãi vô ích, đôi khi
còn thóa mạ hay chụp mũ lẫn nhau trên các phương tiện truyền thông.
Việc tiếp cận với các học sinh,
sinh viên từ trong nước du học tại nước ngoài cũng được
nhiều người chú ý, vì đó là những người lãnh đạo quốc gia
Việt Nam tương lai. Vai trò của giới truyền thông Việt Nam hải
ngoại rất là quan trọng trong việc phổ biến những giá trị tự
do, dân chủ và nhân quyền đến những thanh niên này.
Chương trình thảo luận buổi chiều
tập trung vào bốn chủ đề khác : 1. xây dựng quy ước đạo đức
trong truyền thông ; 2. tương trợ giữa các đồng nghiệp ; 3. gia tăng
nội dung và kỹ thuật cho một cơ sở truyền thông ; 4. thành lập
nhóm thảo luận về vai trò người làm báo tại Hoa Kỳ.
Mở đầu, nhà báo Đỗ Thái Nhiên
(tức cựu luật sư Nguyễn Phương Minh) dẫn nhập đề tài "tu
chính án số 1 của hiến pháp Hoa Kỳ và truyền thông Việt Nam
hải ngoại", dưới khía cạnh luật học. Ông yêu cầu chính
quyền cộng sản Việt Nam tôn trọng nội dung Hiệp ước Thương
mại Việt-Mỹ, chấp nhận cho lưu hành tự do những tác phẩm
của người Việt trong và ngoài nước, vì chính quyền Hà Nội cũng
có quyền thành lập các đài truyền thanh và truyền hình cho cộng
đồng người Việt tại hải ngoại.
Tiếp theo là đề tài "khác biệt
giữa người làm báo cũ và mới", do ông Nguyễn Đức Quang
(chủ nhiệm nhật báo Viễn Đông tại Little Saigon) dẫn nhập. Chúng
tôi rất mừng khi bàn về đạo đức trong truyền thông vì ai cũng
thấy sự cần thiết có một quy ước, dù là đơn giản, để công
tác truyền thông tại hải ngoại có quy củ hơn. Giáo sư Trần
Ngọc Ninh nói "chúng ta cần làm luật cho chính chúng ta, luật
ấy dựa trên tinh thần tôn trọng tự do, có trách nhiệm, có đạo
lý". Nhà báo Trần Việt Tân kêu gọi giới làm truyền thông phải luôn luôn
trau dồi kiến thức vì thiếu kiến thức thì không thể làm
truyền thông. Trong phần kết thúc, mọi người đồng ý là phải
lấy sự thật làm phương châm, lấy tương kính làm thái độ
trong công tác truyền thông.
Về "tương trợ giữa các đồng
nghiệp", ông Nguyễn Ý Đức (Đài Tiếng Nói Việt Nam Hải Ngoại,
Washington) đã gửi tới một bài tham luận bàn về các loại tương
trợ (vật chất và tinh thần) để tạo sự thông cảm, ông cũng
đề cập tới tương trợ nghề nghiệp (mở các lớp huấn luyện
nghề nghiệp), để hướng dẫn những người mới vào nghề.
Về những "người Mỹ gốc
Việt" thế hệ thứ hai, mọi người đều đồng ý là nhờø
được đào tạo trong môi trường Hoa Kỳ, những thanh niên này đã
hội nhập vào sinh hoạt truyền
thông của Mỹ một cách dễ
dàng. Đó là trường hợp của Trần Đệ, một thanh niên gần 40
tuổi, tốt nghiệp về báo chí tại Đại học San Francisco, hiện là
chủ nhiệm tờ Việt Mercury, tuần báo rất có uy tín và có số
ấn bản cao nhất tại Vịnh San Francisco.
Đại Hội bế mạc ngày 20-4-2003 tại
phòng Sinh hoạt của báo Người Việt. Ban tổ chức cám ơn những
người đến tham dự, nhất là cơ sở VNI và những người đã
tận tình giúp tổ chức Đại Hội Truyền Thông Hải Ngoại kỳ 1
này thành công. Kết thúc Đại Hội là một bản thông cáo chung
được mọi người tán đồng, nội dung như sau :
- Về công tác truyền thông, Đại
Hội kêu gọi phá vỡ sự bưng bít truyền thông của chính quyền
Hà Nội bằng những kỹ thuật mới của tin học và báo chí quốc
tế ; khuyến khích giới trẻ tích cực dấn thân vào sinh hoạt
truyền thông nhằm làm sáng tỏ lịch sử và văn hóa dân tộc ;
duy trì và phát huy văn hóa Việt Nam tại hải ngoại bằng tiếng
Việt và thận trọng trong việc sử dụng từ ngữ chính trị và văn
hóa trong truyền thông ; phổ biến rộng rãi tin tức của cộng đồng
người Việt tại các quốc gia phương Tây đến các cộng đồng
người Việt tại Đông Âu và Campuchia ; tố cáo những vi phạm nhân
quyền tại Việt Nam và yêu cầu tu chính một điều trái luật
trong Hiệp định thương mại Việt-Mỹ.
- Đại Hội đòi hỏi chính quyền Hà
Nội chấm dứt đàn áp, bắt bớ những người tranh đấu cho tự
do, dân chủ và nhân quyền trong nước ; thực thi quyền tự do ngôn
luận và truyền thông tại Việt Nam.
- Đại Hội quyết định thành lập
một ban liên lạc nhằm chuẩn bị đại hội truyền thông Việt
Nam hải ngoại kỳ 2 trong tương lai thành lập một định chế
chung cho ngành truyền thông Việt Nam tại hải ngoại.
Điểm son của Đại Hội Truyền Thông
Việt Nam Hải Ngoại kỳ 1 này là đã qui tụ được những con người,
những cơ quan truyền thông rất khác nhau về lập trường cũng như
chính kiến cùng về tham dự. Nếu sau Đại Hội này, quy ước đạo
đức truyền thông vừa bàn thảo được áp dụng, cộng đồng người
Việt hải ngoại tiến thêm một bước rất xa.
Quản
Mỹ Lan
San Jose, tháng 4-2003