The Economist Oct, 2003:

Trung Quốc Và Bước Nhảy Vọt Lên Không Gian

 Lý Nhân Bản chuyển ngữ 

Lời người dịch: Trong lúc báo chí và các cơ quan truyền thông trong và ngoài nước gần đây loan tin, ca tụng sự thành công của Trung Quốc trong việc đưa người thám hiểm không gian an toàn và trong lúc nhân dân Trung Hoa hân hoan đón mừng và hãnh diện về sự phát triển vượt bực về lãnh vực khoa học không gian của quốc gia họ, tờ The Economist nhìn sự kiện này dưới một góc cạnh khác toàn diện hơn, sâu xa hơn. Mời độc giả đọc và thưởng lãm.

Bước tiến của Trung Quốc về không gian có vẻ như có tác dụng trong việc đánh lạc hướng những bất mãn trong nước hơn là có tác động mạnh mẽ đối với thế giới bên ngoài. 

Với sự thành công trong việc đưa người lên không gian, Trung Quốc nay đã có một vị anh hùng mới khiến cho đảng cọng sản cầm quyền lấy lại được niềm tự hào tưởng như đã mất từ lâu.  Đối với những nhà lãnh đạo Trung Quốc hiện đang cố gắng củng cố vai trò và sự chính đáng của đảngï trong bối cảnh một quốc gia đang thay đổi hết sức nhanh chóng về xã hội và kinh tế, việc thành công trong sứ mạng đưa người vào không gian trong tuần qua là một thành quả tuyên truyền to lớn.

Bất kể phần thưởng về kỹ thuật của các chương trình thám hiểm không gian ra sao, các nhà lãnh đạo Trung Quốc thấy rất rõ là họ đã đạt được nhiều thắng lợi quan trọng về mặt chính trị.  Ngay cả ngày dự định phóng phi thuyền Thần Châu 5 cũng được chọn theo ý của đảng. 

Ngày này được chọn ngay sau 4 ngày hội nghị thường niên của đảng Cộng Sản Trung Quốc nhằm đem lại luồng gió mạnh đưa đợt sóng cải tồ về chính trị và kinh tế trong đại hội này đến thành công.  Ngay sau khi báo chí nhà nước ca ngợi “kết quả thắng lợi” của hội nghị, Hồ Cẩm Đào, tân chủ tịch đảng và nhà nước Trung Quốc, đã có mặt tại căn cứ không gian Cửu Tuyền, cách thủ đô Bắc Kinh 1,600 kilô mét, để tận mắt chứng kiến cuộc phóng phi thuyền này.  

Chương trình khám hiểm không gian bí mật do quân đội điều hành này và sự trổi dậy của niềm tự hào dân tộc mà các nhà lãnh đạo Trung Quốc đã tìm cách khích động có thể làm các quốc gia khác lo ngại.  Truyền thông nhà nước cho rằng việc đưa người lên không gian chứng tỏ Trung Quốc là một cường quốc, tương tự như việc chế bom nguyên tử vậy.  Trong khi đó, chính Hồ Cẩm Đào lại không muốn huyênh hoang trên trường quốc tế.  Giống như  vị tiền nhiệm Giang Trạch Dân,  ông chỉ muốn giữ vững sự đoàn kết quốc gia và vai trò lãnh đạo của đảng. 

Vào năm 1992, các nhà lãnh đạo Trung Quốc cho phát động chương trình thám hiểm không gian Thần Châu trong lúc họ đang phải tranh đấu để lấy lại bình tĩnh sau khi Liên Xô sụp đổ.  Sau 10 năm phát triển mạnh mẽ về kinh tế, các nhà lãnh đạo này mới cảm thấy tự  tin hơn trước.  Tuy thế, họ vẫn bị ám ảnh bởi sự bất ổn về xã hội và chính trị.  Công cuộc cải cách kinh tế đã đem lại một luồng sinh khí mới cho những đô thị tại Trung Quốc.  Nhưng đồng thời những cải cách này cũng làm cho sự bất bình đẵng ngày càng thêm trầm trọng giữa thành thị và thôn quê, giữa những vùng ven biển trù phú và những vùng đất nội địa đói nghèo. 

Họ Hồ đang nổ lực xây dựng tên tuổi của mình bằng cách giải quyết sự bất bình đẳng này.  Hội nghị Trung Ương đảng Cộng Sản kỳ này không chú trọng vào việc nâng cao vị thế và tầm ảnh hưởng của Trung Quốc trên thế giới mà là hướng về việc xử trí những nhu cầu của những người dân Trung Quốc đã bị bỏ rơi trong tiến trình phát triển của đất nước Họ là những nông dân, công nhân từng làm việc trong các nông trường và xí nghiệp quốc doanh bị sa thải vì sự thất bại của các cơ quan này.

Chính những người bất mãn này là mục tiêu mà đảng cọng sản nhắm đến với hy vọng dùng người hùng không gian Trung Tá Dương Lợi Vĩ, một phi hành gia Trung Hoa đầu tiên (và tất nhiên cũng là một đảng viên ), để cổ động tinh thần của họ. 

Trung Ương đảng Cộng Sản ra quyết nghị kêu gọi thu hẹp khoảng cách quá lớn giữa thành thị và thôn quê, cải thiện guồng máy an sinh xã hội, và đối xử bình đẵng với xí nghiệp tư cũng như những công ty quốc doanh.    Trung Ương đảng Cộng Sản còn kêu gọi phát động một “nổ lực vĩ đại” nhằm tăng cường mạnh mẽ đà phát triển tại các đô thị đủ để cung ứng việc làm cho 300 triệu người thất nghiệp tại miền quê và nông thôn khi cần thiết.  Và cũng như mọi người mong đợi, nghị quyết do hội nghị đảng luôn luôn đưa ra một cách tổng quát mơ hồ mà không có chi tiết hành động gì cụ thể.  Những nghị quyết này sau đó sẽ được bàn thảo trong kỳ họp quốc hội, nhóm họp thường niên vào tháng ba năm tới. 

Sự lo âu của ông Hồ Cẩm Đào về khả năng có thể sẽ xảy ra tình trạng bất ổn tại Trung Quốc hiện rõ nét trong kỳ hội nghị vừa qua, khi mà những đòi hỏi cải tổ chính trị chỉ được nhắc đến một cách hời hợt rồi thôi.  Nhiều cán bộ đảng cho rằng cần phải khẩn cấp duyệt xét lại guồng máy chính trị cứng ngắt của quốc gia nhằm tránh nạn tham ô, hủ hoá, và thiếu khả năng làm việc.  Tuy nhiên mối lo lắng lớn của họ Hồ là những yêu sách mạnh mẽ của giới trí thức Trung Quốc đòi hỏi phải có những cải tổ rộng lớn hơn kể từ khi ông lên nắm quyền lãnh đạo vào năm ngoái.  Trong thời gian này họ Hồ đã tìm cách làm giảm bớt những kỳ vọng về việc cải tổ.  Công thức về việc cải tổ tại Trung Quốc được đảng cộng sản theo đuổi từ năm 1992 cho đến nay vẫn không hề thay đổi, đó là đặt trọng tâm vào những cải tổ theo kinh tế thị trường mà không hề đếm xỉa đến cải tổ chính trị . 

Khơi động niềm tự hào dân tộc một mặt có thể sẽ giúp cho những nhà lãnh đạo Trung Quốc chuyển hướng chú ý để quần chúng khỏi trông thấy những thất bại của họ, mặt khác, các nhà lãnh đạo này cũng biết đó là cuộc phiêu lưu nguy hiểm khi mà niềm hi vọng đầy tính yêu nước này biến thành sự thất vọng.  Vì thế, giới lãnh đạo Trung Quốc phải tiếp tục đưa ra hàng loạt những luận điệu thù nghịch nhắm vào Tổng Thống Đài Loan, ông Trần Thuỷ Biển, như biến cố gần đây khi ông này tuyên bố rằng Đài Loan sẽ “đi theo con đường riêng” của mình.  Dầu vậy, Trung Quốc đã tránh không còn hăm doạ sẽ tấn công Đài Loan bằng vũ lực nữa.   Sau sự thành công của phi thuyền Thần Châu, ông Hồ Cẩm Đào và ban lãnh đạo của ông đã đứng ở một vị thế cao hơn.  Nhưng khi ông gặp Tổng Thống Hoa Kỳ George Bush tại hội nghị các nhà lãnh đạo Á Châu và Thái Bình Dương tại Băng Cốc tới đây, ngoài vài bất đồng về trị giá đồng bạc của Trung Quốc, ông vẫn mong có một cuộc gặp gỡ thân mật và vui vẻ với nhà lãnh đạo Hoa Kỳ như trước đây.

Lý Nhân Bản chuyển ngữ

<Trở về đầu trang>