|
Tôi không
biết dịch từ perversion như thế nào trong tiếng Việt. Tự điển Pháp-Việt của
Viện Ngôn Ngữ Học dịch là "sự đồi bại". Cách dịch này không đúng lắm. Đồi
bại cũng như đồi trụy có nghĩa xuống cấp về mặt đạo đức. Perversion có nghĩa
khác, nó chỉ một hiện tượng độc hại và nghịch thường, hậu quả của một hỗn
loạn của cơ thể, thí dụ như sự loạn luân do thần kinh bệnh hoạn. Tự điển
Pháp-Việt của Đào Đăng Vỹ dịch là "thác loạn", "đảo loạn" có lẽ đúng hơn
nhưng không nói lên được sự bệnh hoạn và độc hại. Tôi tạm đề nghị "hoại
loạn" để dịch từ perversion mà tôi cần đến để mô tả tình trạng của Đảng Cộng
Sản Việt Nam.
Có một điều
rất lạ trong vụ án Phạm Quế Dương. Nếu ta hỏi từng đảng viên cộng sản biết
tới Phạm Quế Dương, thì dù là một đảng viên thường hay một ủy viên bộ chính
trị, hay ngay cả tổng bí thư, tất cả đều quí trọng ông và nhìn nhận ông là
một người tốt. Trong hàng ngũ tướng lĩnh thì có lẽ chỉ trừ ông trung tướng
Nguyễn Đình Ước, có thù oán cá nhân với ông vì đã bị ông tố giác, tất cả đều
đặc biệt trân trọng Phạm Quế Dương. Thế nhưng đảng lại lấy quyết định bắt
giam và giải tòa Phạm Quế Dương, hơn thế nữa lại vu cáo một tội danh cực kỳ
thô bỉ là gián điệp và bịa đặt đủ điều để bôi nhọ ông. Rõ ràng là có một
khác biệt hoàn toàn giữa quyết định chung và nhận thức của từng người tham
dự vào quyết định chung đó.
Cũng thế, khi
ta có dịp trao đổi với từng người cộng sản thì không ai không nhìn nhận rằng
dân chủ là cần thiết, đòi hỏi dân chủ là chính đáng, nhưng lập trường của
đảng lại là đàn áp những nguyện vọng dân chủ. Mỗi người cộng sản mà chúng ta
gặp, dù ở cấp bậc nào, cũng đều là những người rất bình thường, với những
mong ước giản dị như mọi người khác, cũng muốn gia đình yên vui, con cái học
hành chăm chỉ, ngoan ngoãn, bè bạn gặp may mắn, đất nước dân chủ và giàu
mạnh. Trong đa số trường hợp họ là những người tốt. Nhưng đảng của họ lại là
một đảng cực kỳ hung bạo và gian trá. Tóm lại, tập hợp đã khác hẳn với các
thành tố cấu tạo ra nó. Đảng cộng sản khác hẳn với người cộng sản.
Như vậy không
phải người cộng sản xấu mà là đảng cộng sản xấu. Bước qua ngưỡng cửa của
đảng mỗi người mất cá tính để chỉ còn là bộ phận của một guồng máy. Trong
thiên nhiên không thiếu trường hợp một tổng hợp có những đặc tính khác với
các thành tố. Carbon và oxygen là hai nguyên tử tốt và cần cho sự sống,
nhưng ở nhiệt độ cao hai nguyên tử này tạo thành một phân tử cực độc, oxýt
carbon CO. Trong kết hợp giữa những con người, tập thể cũng không giống với
những cá nhân cấu tạo ra nó mà có đời sống riêng và logíc riêng như khoa tâm
lý xã hội đã từng chứng tỏ. Nhưng dầu sao thì tập thể vẫn mang dấu ấn của
những con người, bởi vì con người không phải là những vật chất vô tri vô
giác cấu kết với nhau theo những luật lý hóa tự nhiên và bắt buộc. Con người
tham gia tổ chức với ý thức, và ý thức của tập thể chỉ có thể khác với ý
thức của mỗi thành viên trong chừng mực nó thể hiện một sự thỏa hiệp cần
thiết giữa các ý thức cá nhân mà thôi. Khi bản chất của tập thể khác hẳn với
bản chất của mọi thành viên thì chắc chắn đã phải có một tai biến trong sự
cấu hợp. Khi những con người tốt kết hợp với nhau tạo ra một đảng gian ác
thì chắc chắn phải có ít nhất hai điều kiện : một là các cá nhân đó tuy tốt
về bản chất nhưng cũng thiếu bản lĩnh, hai là đã có một sự tai biến lớn
trong công thức kết hợp, nói khác đi một hoại loạn của chính sự kết hợp.
Vậy thì đảng
cộng sản là gì ?
Đó là một kết
hợp đặt nền tảng trên ba huyền thoại : huyền thoại một thế giới tuyệt đối
công bằng theo chủ nghĩa Marx ; huyền thoại lãnh tụ Hồ Chí Minh yêu nước,
cao thượng và thiên tài ; và sau cùng huyền thoại về công lao giải phóng dân
tộc, đem lại độc lập và thống nhất cho đất nước. Mọi cố gắng của đảng từ hơn
một nửa thế kỷ qua đã được tập trung để duy trì, tăng cường và áp đặt ba
huyền thoại này. Chưa cần thảo luận xem những huyền thoại này phản ánh sự
thực ở mức độ nào, chỉ một sự kiện đảng đặt nền tảng trên những huyền thoại
cũng đủ giải thích khả năng tha hóa cá nhân của nó. Người ta có thể thảo
luận trên những sự kiện cụ thể nhưng rất khó tranh cãi trên những huyền
thoại. Ýù kiến cá nhân đã bị giới hạn một cách nghiêm trọng ngay từ đầu rồi.
Bây giờ, nếu
các huyền thoại nền tảng đó phản ánh một phần nào sự thực và có tác dụng đem
đến một số phúc lợi để trí tuệ và trái tim có thể chấp nhận thì sự phục tùng
cũng có một phần tự nguyện và sự tha hóa không đến nỗi tuyệt đối, đảng viên
không đánh mất chính mình một cách hoàn toàn. Nhưng thực tế là cả ba huyền
thoại đó đều đã trở thành lố bịch và sự tiếp tục duy trì chúng đã trở thành
một sự nhục mạ hàng ngày đối với các đảng viên còn có chút lý trí.
Chủ nghĩa
Marx đã được phơi bày không phải chỉ như một sự sai lầm, mà còn như một sự
bịp bợm trí thức, và hơn thế nữa mang mầm mống tội ác ngay trong căn bản lý
thuyết của nó. Hơn một sự bịp bợm, nó là một bịp bợm đẫm máu. Tệ hơn nữa, nó
cũng không thể cáo lỗi như là một sai lầm trong cố gắng khai phá. Nó chỉ là
một bước lùi về mặt triết lý chính trị. Từ những xã hội có tổ chức đầu tiên,
trong đó người cầm quyền định đoạt tất cả và cá nhân không có một trọng
lượng nào, cuộc hành trình của loài người đã là cuộc hành trình về một vai
trò ngày càng lớn hơn cho con người. Tự do và dân chủ mới là những khám phá
lớn, các chủ nghĩa tập thể chỉ là những bước lùi về một quá khứ man rợ. Sự
khác biệt duy nhất giữa chủ nghĩa cộng sản và chủ nghĩa nazi, mà mọi người
nhìn nhận là một tội ác đối với loài người, không phải ở triết lý mà ở tiêu
chuẩn : một bên kỳ thị chủng tộc, một bên kỳ thị giai cấp.
Các sự kiện
ngày càng được đưa ra làm sáng tỏ nhân vật Hồ Chí Minh. Ông là một nhà hoạt
động nhiều mưu trí, nhưng hoàn toàn thiếu tất cả những kiến thức khoa học,
kỹ thuật, kinh tế, luật pháp, v.v., nghĩa là những kiến thức cần thiết cho
một người lãnh đạo, ngay cả trong thời đại của ông. Đời tư của ông, nhất là
cuộc đời tình ái, mang những dấu hỏi lớn và nghiêm trọng về đạo đức. Ông đã
chỉ đạo một chiến dịch khủng bố đẫm máu trong giai đoạn 1945-1954 khiến vô
số người yêu nước và có trí tuệ bị tàn sát. Giai đoạn ông thực sự cầm quyền
sau khi tạm có hòa bình đã là giai đoạn của các đợt cải cách ruộng đất đẫm
máu và đợt đàn áp Nhân Văn - Giai Phẩm. Cuối đời ông trở thành bù nhìn trong
vòng kiểm soát của tập đoàn Lê Duẩn - Lê Đức Thọ. Nói chung đó là một người
khôn lanh nhưng văn hóa kém, đạo đức thấp và ít nguyên tắc. Từ một biểu
tượng ông đang dần dần trở thành một bối rối cho đảng cộng sản.
Về thành tích
của đảng cộng sản, điều chắc chắn là họ đã hy sinh nhiều xương máu, đã chứng
tỏ một sự dũng cảm và kiên trì không thể phủ nhận, nhưng đồng thời cũng đã
gây nhiều đổ vỡ cho đất nước và đã phạm nhiều tội ác. Công và tội của đảng
cộng sản sẽ còn là đầu đề của nhiều tranh cãi. Nhưng nếu đặt một câu hỏi
thật giản dị là "nếu không có đảng cộng sản thì ngày nay đất nước Việt
Nam sẽ khá hơn hay kém hơn ?" thì chắc chắn đại đa số người Việt Nam sẽ
có cùng một câu trả lời, một câu trả lời không thuận lợi cho đảng cộng sản.
Như vậy, nếu
đảng cộng sản vẫn tiếp tục đặt nền tảng trên ba huyền thoại trên đây thì nó
chỉ là một sự dối trá lố bịch và lộ liễu. Một người, vì bất cứ lý do nào,
nếu đã chấp nhận để gia nhập hoặc tiếp tục ở lại đảng là mặc nhiên đã chọn
thái độ vong thân rồi. Không ngạc nhiên nếu họ cam chịu tất cả và không thắc
mắc tại sao những con người bình thường lại kết hợp thành một đảng hung bạo.
Mẫu số chung của đảng là sự dối trá và họ không còn là họ khi đã là đảng
viên.
Chúng ta đã
bàn nhiều về hướng đi cho đất nước và cho chính đảng cộng sản. Ở đây cũng có
một đồng thuận lớn : đất nước phải có dân chủ và nhất định sẽ có dân chủ,
đảng cộng sản chỉ có một lối thoát vinh quang là tổ chức tiến trình dân chủ
hóa đất nước. Nhưng đảng cộng sản có dám và có thể chọn lối thoát này không
lại là một vấn đề khác. Họ không dám và cũng không thể, ít nhất vì ba lý do
chính.
Trước hết là
yếu tố nhân sự. Bộ máy sàng lọc của đảng đã loại bỏ hết những người có nhân
cách và cá tính. Để lên được những chức vụ cao có quyền quyết định, người ta
đã phải ngoan ngoãn nhắm mắt trước vô số những điều vô lý và vô đạo. Nói một
cách khác, phải chứng minh rằng mình không dám quyết định. Sự tồi dở là một
bản chất. Kết quả là trong bộ chính trị và ban bí thư chỉ còn sót lại những
nhân vật mờ nhạt, không dám và cũng không có tư cách quyết định những thay
đổi quan trọng.
Sau đó là tâm
lý lầm lũi ngự trị trong mọi giai tầng của đảng và nhà nước. Những ai có dịp
tiếp xúc với các cấp lãnh đạo của chế độ đều đồng ý ở một điểm : họ không hề
cảm thấy một hãnh diện nào về chức vụ của mình. Một người dù đang giữ một
chức vụ rất cao cũng sẵn sàng từ bỏ để đổi lấy một cuộc sống trung bình ở
nước ngoài. Họ không cảm thấy có một sứ mạng nào cả. Và một người đã mất đi
niềm hãnh diện không thể là gì khác hơn là một người thụ động. Điều này giải
thích tại sao không thể có thay đổi. Một cách cụ thể, điều này giải thích
tại sao đảng và nhà nước liên tục kêu gào chống tham nhũng mà tham nhũng vẫn
gia tăng : các quan chức hiểu rằng chẳng ai quí trọng họ, đằng nào họ cũng
đã bị khinh bỉ, tất cả những gì họ có thể làm khi còn tại chức là gom góp
lấy một tài sản để đảm bảo cuộc sống cho mình và cho gia đình sau này. Tâm
lý lầm lũi nuôi dưỡng tham nhũng vì nó biến tham nhũng thành một phản xạ rất
nhân bản, một bổn phận đối với gia đình.
Một lý do
quan trọng khác là thực ra đảng cộng sản cũng không còn thực quyền, ngay cả
nếu muốn đổi mới. Gần hai thập niên "kinh tế thị trường định hướng xã hội
chủ nghĩa" đã tạo ra một lớp tài phiệt mới mà ta gọi là tư sản đỏ và một
khối tiền lớn nằm ngoài mọi kiểm soát. Trong một xã hội mà tất cả đều có thể
mua được, kẻ có quyền là kẻ có tiền. Nhưng giai cấp tư sản đỏ này không phải
là tổ chức để có thể có quyết định chung. Khối tiền của họ cũng không tập
trung vào tay một người nhất định. Kết quả là quyền lực không còn ở trong
tay đảng và nhà nước nữa mà tản mát trong tay nhiều người không có gì chung,
ngoại trừ ý muốn giữ nguyên tình trạng này để duy trì đặc quyền, đặc lợi.
Đảng cộng sản
ngày nay là một kết hợp không định nghĩa được. Nó không những khác hẳn mà
còn trái ngược hẳn với bản chất của những con người cấu tạo ra nó. Nó mơ hồ
và vô nghĩa như những cụm từ "chủ nghĩa Mác-Lênin" và "tư tưởng Hồ Chí
Minh", nhưng lại cụ thể như những phiên tòa thô bạo và các nhà tù. Điều chắc
chắn là nó sẽ tiếp tục bách hại những người có trí tuệ và lương tri như Phạm
Quế Dương, Nguyễn Vũ Bình, Phạm Hồng Sơn, Lê Chí Quang, Nguyễn Đan Quế, Trần
Khuê.
Điều còn chắc
chắn hơn là nó không còn khả năng tự cải thiện. Người ta sẽ không thể hy
vọng một thay đổi từ bên trong kiểu Gorbachev. Nó chỉ có thể tác hại. Nó
không còn ích lợi cho ai, kể cả cho chính nó. Nó như một oan hồn vừa chịu
tội nghiệp vừa gây tội nghiệp mà sự siêu thoát đồng nghĩa với hủy diệt. Chỉ
có sự phân hóa của nó mới trả lại được cho các đảng viên, mà đa số là những
người tốt, tự do và ý chí. Ai có khả năng nhất để phát động sự phân hóa giải
thoát này, nếu không phải là chính những người trong cuộc ? Họ cần một chọn
lựa dứt khoát như Phạm Quế Dương. Thêm một vài Phạm Quế Dương nữa đất nước
sẽ có lối thoát.
Nguyễn Gia
Kiểng
|