VIỆT NAM: DÂN CHỦ GIẢ VỜ

Lại thêm một trò mị dân của ông Thủ tướng anh minh ! 

Phạm Trần

Hoa Thịnh Đốn.-  Cuộc  bầu cử Hội đồng Nhân dân các cấp Tỉnh, Huyện và Xã ở Việt Nam sẽ diễn ra vào ngày 25-4 năm nay (2004), nhưng người dân chưa bỏ phiếu mà họ đã  gièm pha lệnh kê khai tài sản của ứng cử  viên chỉ là trò chơi “khai mà không mở” 

ĐẦU ĐUÔI CÂU CHUYỆN 

Bắt chước theo  lối đã áp  dụng cho  cuộc bầu cử  Quốc hội ngày 19-5-2002 khi các ứng cử viên được lệnh phải kê khai tài sản (KKTS)  nhưng chỉ để lưu giữ   ở  cơ quan và các Hội đồng bầu cử, lệnh  KKTS của các ứng cử viên cấp Hội đồng Nhân dân  cũng  làm như thế. 

Trước đây người dân không được quyền xem lời khai trước khi bỏ phiếu thì nay họ cũng không được phép nhòm vào, mặc dù Đảng  và Nhà nước Cộng sản Việt Nam vẫn thường  xuyên cổ súy cho quyền làm chủ và quyền giám sát của nhân dân và của các tổ chức, đoàn thể trong  công tác giúp Đảng ngăn chặn và chống tham nhũng! 

Trò “dân chủ mạ kền” này cũng đã thể hiện trong việc KKTS của các cấp cán bộ lãnh đạo từ  Nông Đức Mạnh, Tổng Bí thư trở xuống.  Nhưng không một ai, kể cả Ban Kiểm tra Trung ương Đảng được xem hồ sơ khai báo. 

Nghị quyết KKTS  ứng cử viên Hội đồng Nhân dân của Ban Thường vụ Quốc hội chỉ vỏn vẹn có 6 điều nhưng  rất rõ không ai có thể diễn nghĩa hay hiểu sai để làm bậy. 

Điều 1 viết: “ Khi ứng cử đại biểu Hội đồng  nhân dân các cấp, người ứng cử phải kê khai tài sản của mình. Mục đích của việc kê khai tài sản là nhằm công khai, minh bạch về tài sản, tạo điều kiện để cử tri tham gia giám sát đại biểu của mình.” 

Những tài sản phải khai gồm : “ Nhà được thừa kế, nhà được tặng cho, nhà mua, nhà tự xây cất hoặc các loại nhà khác mà người kê khai hiện có.  Đất được giao quyền sử dụng, đất được thừa kế, đất được chuyển nhượng, đất được thuê hoặc các loại đất khác mà trên thực tế người kê khai hiện có. Cơ sở sản xuất, kinh doanh, bao gồm : tài sản cố định, tài  sản lưu động.  Các loại cổ  phiếu, trái phiếu, vốn góp vào doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, kinh doanh.  Những tài sản được dùng cho sinh hoạt có giá trị từ năm mươi triệu đồng trở lên.” 

Một đoạn trong điều 3  viết: “ Bản kê khai tài sản được gửi kèm trong hồ sơ của những người ứng cử.” 

Nghị quyết này đã minh thị mục đích của việc KKTS của các ứng cử viên là  để “tạo điều kiện để cử tri tham gia giám sát đại biểu của mình” nhưng nhân dân lại không được đọc tờ khai tại các cuộc họp cử tri để bình chọn ứng cử viên. Thậm chí, theo lời Đỗ Quang Trung, Bộ trưởng Nội vụ :”Một số nơi do làm chưa tốt công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật hoặc do nội bộ mất đoàn kết, cán bộ xã – thôn có biểu hiện tiêu cực, nhân dân không dự họp cử tri đầy đủ như quy định hoặc có đến dự nhưng không thống nhất được việc giới thiệu người ra ứng cử nên ảnh hưởng đến quy trình chuẩn bị bầu cử.” (Báo Thanh Niên (Thông tấn xã Việt Nam), 5-4-2004) 

Thế mà điều 4 của Nghị quyết lại viết: “ Khi phát hiện tài sản kê khai có dấu hiệu bất minh thì Hội đồng bầu cử yêu cầu cơ quan có thẩm quyền thẩm tra,xác minh, kết luận để Hội đồng bầu cử xem xét, quyết định theo quy định của pháp luật về bầu  cử.” 

Câu hỏi đặt ra là ai là người biết rõ ứng cử viên hơn hết, nếu không phải là nhân dân địa phương – những người sẽ  bỏ phiếu bầu họ vào các Hội đồng nhân dân ? Như vậy, một đằng cho dân “tham gia giám sát”, một đằng lại chỉ  dành quyền ấy cho Hội đồng bầu cử  do  Ủy ban nhân dân  điều hành.  Nhưng Ủy ban này chỉ có thể tổ chức bầu cử  sau khi đã “thống nhất với Thường trực Hội đồng nhân dân và Ban thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc  Việt Nam cùng cấp” (Luật Bầu cử) . Nhân dân và các  đoàn thể nhân dân đã bị ra rìa thì có phải  đó là chuyện  giả vờ dân chủ để  “giải quyết nội bộ” hay  “đóng cửa bảo nhau”  để tránh tiếng xấu ? 

Tại cuộc họp ở Ninh Bình ngày 4-4-2004 về công tác bầu cử của các tỉnh phía Bắc từ Thừa Thiên – Huế trở ra, Đỗ Quang Trung  đã  lớn tiếng “chỉ đạo chặt chẽ việc tổ chức kê khai tài sản đối với ứng cử viên” và “giải quyết các khiếu nại, tố cáo liên quan đến ứng cử viên và quyền lợi của cử tri...” 

Làm sao người dân có thể “khiếu nại” hay”tố cáo” khai báo tài sản gian lận của người ứng cử khi không biết họ khai báo những gì ? 

Để làm cho trò dân chủ trá hình  được hợp pháp hóa, Phan Văn Khải, Thủ tướng đã ký Nghị định (108/2004/NĐ-CP) nói rõ hơn về việc KKTS, trong đó quan trọng nhất có đoạn : “ Bản kê khai tài sản được gửi kèm theo trong hồ sơ của người ứng cử và được quản lý, sử dụng theo quy định quản lý, sử dụng hồ sơ bầu cử”  (!) 

Để  bảo vệ  bí mật cho việc KKTS, Khải  còn ra lệnh: “Nghiêm cấm việc làm sai lệch nội dung, mát mát, hư hỏng, cung cấp cho những người không có thẩm quyền khai thác, sử dụng trái pháp luật bản kê khai tài sản; người nào vi phạm, tùy tính chất, mức độ sẽ bị xử lý hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật.” 

KHAI RA ĐẬY LẠI 

Để giải thích cho tình trạng khai ra đậy lại ngớ ngẩn này, Nguyễn Kinh Quốc, Phát ngôn viên của Thủ tướng nói với báo chí ở Hà Nội : “ Biên bản kê khai tài sản được lưu hồ sơ để khi có khiếu nại, tố cáo về tài sản của ứng cử viên thì có cơ sở để xác minh, đối chiếu.” 

“Tuy nhiên, có nhiều ý kiến cho rằng”, bản tin của VietNamNet ngày 5-4-2004 viết tiếp, “ nếu kê khai lưu trữ hồ sơ thì dân cũng không thể biết tài sản của ứng cử viên có bất hợp pháp hay không để mà khiếu  nại.” 

Quốc thừa nhận “nếu không công khai thì không có giá trị”, nhưng lại bảo :”Việc công khai tài sản sẽ được bổ sung, làm từng bước một....Trong khi dự thảo Nghị định thực hiện kê khai tài sản đối với ứng cử viên của HĐND cũng đã tính đến việc công khai niêm yết.  Song hiện vẫn chưa có quy định thực hiện điều này do thời gian quá gấp (?)

Tại sao lại quá gấp và cần gì mà phải có thêm một quy định bằng văn bản  để nói về việc “niêm yết” ? Niêm yết là dán lên tường hay đăng lên báo để  cho dân đọc mà kiểm chứng chứ có khó khăn gì mà phải nại ra trăm ngàn lý do ? 

Đã  thế , Quốc còn biện bạch vớ vẩn : “ Chưa công khai niêm yết tài sản của ứng cử viên để tránh xáo động tiến trình bầu cử đang đến gần, nhất là đối với ứng cử viên trong giới kinh doanh...” 

Lạ nhỉ. Nếu làm ăn đàng hoàng thì giới kinh doanh ngại ngùng gì mà, theo lời Quốc,  đã có ứng cử viên trong giới này ở  Sài Gòn  rút tên, hoặc có ý định rút khỏi danh sách ứng cử khi có lệnh KKTS. 

Nhưng không chỉ có Quốc là người nói năng loạng quạng mà ngay cả Nguyễn Văn An, Chủ tịch Quốc hội là người đã ký Nghị quyết về việc buộc ứng cử viên các HĐND phải kê khai tài sản cũng giải thích việc “không công  khai” một cách trơn tru : “ Hiện thời chưa có quy định cụ thể về vấn đề này. Ngay như trước đây các ứng cử viên đại biểu QH cũng chỉ kê khai rồi công khai ở trong tổ chức như: cơ quan và Hội đồng bầu cử biết thôi. Cái này rồi sẽ phải bàn. Có thể công bố công khai ở nơi bầu cử chẳng hạn. Vì về nguyên tắc thì không có gì bí mật, để người dân bầu ai thì cũng biết tài sản của người đó thế nào...” 

Thế thì tại sao không làm ngay trong kỳ bầu cử  này mà còn “phải bàn”.  Chuyện ai bàn và bao giờ bàn trong chế độ hiện nay ở Việt Nam cũng giống như  nhiều chuyện quan trọng hơn đã bị Đảng và Nhà nước  nói rồi để  cho nước chảy qua cầu chẳng làm ai ngạc nhiên. 

Vì vậy mà chúng ta không khỏi ngạc nhiên thấy ông Nguyễn Sĩ Dũng, tiến sỹ viết trên VietnamNet (7-4-04) ca ngợi quyết định không công khai hóa việc KKTS của ứng cử viên là một quyết định “anh minh”. 

Dũng biện giải: “ Tuy nhiên, cứ xem xét cho kỹ các điều kiện kinh tế, chính trị và xã hội của đất nước, chúng ta sẽ thấy sự an minh đang đứng về phía Thủ  tướng.” 

Dũng cho rằng việc “Công khai  tài sản trước lúc bầu cử là đối xử không công bằng với các ứng cử viên có thu thập khá hơn. Đây cũng chính là lý do giải thích tại sao các ứng cử viên là các doanh nhân cảnh  báo là họ sẽ bỏ cuộc, nếu bị đặt vào một tình cảnh bất lợi như vậy. Quyết định nói trên của Thủ tướng sẽ giúp chúng ta tránh được rủi ro nói trên và bảo đảm sự công bằng của cuộc bầu cử....” 

Dũng ủng hộ việc theo dõi tài sản của những người đã được bầu, sau khi họ làm nhiệm vụ để so sánh với tài sản lúc  họ ra ứng cử.   Nhưng kinh nghiệm trước mắt ở Việt Nam cho thấy có ông bà Đại biểu nhân dân nào trong Quốc hội bị lôi ra tố cáo tham nhũng và hối mại quyền thế  sau khi họ đã được tái đắc cử nhiều lần và tài sản thì mỗi ngày một chồng chất lên cao ? 

Và có ai giải thích được nhờ vào đâu mà vài trăm ngàn con cán bộ có tiền du học nước ngoài mỗi năm tiêu tốn vài chục ngàn Mỹ kim cho một sinh viên ?   Một số Đại biểu Quốc hội đã yêu cầu Đảng và Nhà nước tìm cho ra manh mối mà đã có ai làm được gì ? 

Để bổ túc  “cứu bồ” cho những phát biểu nước chảy theo dòng, Vũ Mão, Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại của Quốc Hội đã  bênh vực cho việc KKTS mà không công khai: “ Đây cũng là vấn đề mới, phải cần nghiên cứu sâu hơn, từ quan điểm đến chủ trương, giải pháp cụ thể. Vấn đề này quả thực lúng túng. Chủ trương kê klhai tài sản là đúng, thể hiện sự dân chủ, công khai với dân. Nhưng với các nước thì khác,  họ có quản lý tài sản, tiền bạc, còn ta lâu nay không quản lý. Ngay cả khái niệm “thế nào là tài sản” cũng đã lúng túng. Thứ hai nữa, kê khai trong phạm vi nào ....đây là hướng tiến bội nhưng cũng phải có bước đi ....kết quả kê khai không phải là văn bản thông báo dán lên tường, cho mọi người biết về tài sản của đại biểu, mà sẽ lưu trong hố sơ để cơ quan có trách nhiệm quản lý biết được.  Còn ai đó quan tâm thì có thể hỏi, thậm chí có thể chất vấn...” (Báo Người Lao Động, 6-4-2004) 

Khi được hỏi : “ Nếu không nhằm công khai, thì việc kê khai tài sản nhằm mục đích gì ?”, Mão đáp tỉnh bơ : “ Đây không phải là không công khai, mà vẫn minh bạch. Nhưng minh bạch không phải là dán tất cả lên tường. Các nước có hoạt động mổi lần bầu cử phải kê khai tài sản, người ta chỉ cần nhìn vào sổ sách của cơ quan quản lý là biết được tài sản của đại biểu, còn ta thì không làm sao biết được  nên phải kê khai....Cử tri quan tâm đến đại biểu nào thì có thể  hỏi, cơ quan quản lý sẽ cung cấp thông tin về đại biêu đó....” 

Để xem rồi có người dân nào dám hé răng thắc mắc về tài sản của ứng cử viên ông kẹ hay không ?  Cứ  lấy chuyện mỗi năm Quốc hội nhận được vài trăm ngàn đơn khiếu kiện của người dân mà đã giải quyết được  mấy vụ thì biết  hậu quả của hành động “được vạ thì má đã sưng”  như  thế nào ? 

Chuyện bầu cử ở Việt Nam  bây giờ  là như thế mà Bộ Chính trị đảng CSVN vẫn có thể  khoe khoang  rằng cuộc bầu cử các HĐND ngày 25-4-2004 là “cuộc vận động chính trị và sinh hoạt dân chủ sâu rộng của nhân dân cả nước và là sự kiện chính trị lớn của đất  nước trong những năm đầu  của Thế kỷ XXI.” (Chỉ thị ngày 26-11-2003)

Dù phải nghe riết những câu nói hồ hởi  như  thế  nhưng người dân thừa hiểu  rồi chuyện đâu cũng vào đó.  Nói  thì cứ  thi đua nhau nói còn việc có “nói và làm” như  Nông Đức Mạnh và Bộ Chính trị đảng CSVN đã hứa hay không thì mọi  người ở Việt Nam đã “biết  rồi khổ lắm nói mãi.”  

Phạm Trần (04-04)