VUA . . . LÌ ! 

Nghiêm Văn Thạch

     Trước 1975, dân miền Nam gọi ông Nguyễn Văn Thiệu là "tông-tông...lì" (ù lì và lì lợm) vì ông thường im lặng, bất động (để câu giờ hoặc chờ sự việc tự giải quyết) trước những tình trạng khủng hoảng chính trị quân sự hiểm nghèo ; những mũi tiến công nóng bỏng, sôi sục của dư luận, nhất là những sự chống đối hay đòi hỏi hữu lý.

     Ai có ngờ đâu rằng cấp lãnh đạo đảng cộng sản Việt Nam đã băt chước cái "lì" này. Từ ngày đất nước thống nhất, đảng âm thầm nối gót vị tổng thống thù địch và phải công nhận rằng đảng xuất sắc hơn, nay đã vào bậc…vua!

     Đối diện với làn sóng phẫn nộ trước mọi nỗi bất công, tàn bạo, độc đoán, sai trái, mà trào lưu đổi mới và dân chủ hóa làm nổi bật lên, sự im lìm là thông thường. Phải bị thôi thúc lắm mới có một đôi lời chối tội, giải thích quanh co ; hay một biện pháp đáp ứng cục bộ, tùy hứng (và tùy tiện). Tiếp theo (nhiều, rất nhiều năm sau), có thể là đôi ba hành động dàn xếp, bồi đắp thầm lén, muộn màng, không đặt tiêu chuẩn rõ rệt và luôn ở mức độ bất cập, cho nạn nhân (lẻ tẻ, không đồng đều cho tất cả). Cử chỉ bù trừ hoàn toàn không thích đáng với những khổ đau thiệt hại vật chất. Không xứng hợp với  vết thương tinh thần hầu hết nạn nhân đã oan ức gánh chịu, với những cảnh gia đình tan vỡ cách ly ; con cái thất học, sống vất vưởng bên lề xã hội ; và thời gian sung mãn trí tuệ đã bị thui chột, uổng phí bởi cô lập, giam giữ, đày ải.

     Vụ tai tiếng "T4" nổ bùng mấy tháng gần đây chứng tỏ lần thứ xxx (không đếm xuể, vì không ai rõ số vụ khiếu kiện không giải quyết trong 30 năm nếu gom lại cân nặng bao nhiêu tấn) cái nếp lì lợm đã hằn sâu vào tâm thức và hành xử của kẻ nắm giữ quyền lực. Chức càng to thì da mặt càng dầy, mánh khóe và thủ đoạn "lì" (đặc biệt lúc tranh thủ hay bám giữ «ghế») càng táo tợn và tinh vi.

     Theo lá thư thứ hai của thượng tướng Nguyễn Nam Khánh (Thông Luận, số 185, tháng 10-2004), Bộ Chính trị đã dấm dúi xử lý nội bộ vụ T4 (để khỏi khui ra đến chánh phạm, sợ làm văng bẩn tùm lum chứ sao !). Qua lời tường thuật của tướng Nam Khánh, ông Phan Diễn, ủy viên và thường trực Bộ Chính trị, tuyên bố rằng bốn "thủ phạm" sẽ bị xử tù vài năm. Đương nhiên đó là những "con dê tế thần", cấp thừa hành khi trước dư luận chưa nghe tên tuổi, kẻ theo đuôi voi mà thôi. Chỉ huy trực tiếp của họ là Đặng Vũ Chính (nguyên tổng cục trưởng Tổng Cục II-TC2) và Nguyễn Chí Vịnh (con rể, phụ tá mới lên thay thế) bị ngưng chức (Đặng Vũ Chính đã về hưu, làm sao "ngưng chức" nhỉ ?) ; nhưng chưa có thông tin gì khác về sự trừng phạt theo luật pháp và đảng qui. Thực sự chủ mưu ai cũng biết là Lê Đức Anh (nguyên chủ tịch nước) với phe cánh như Trần Đức Lương, Nguyễn Khoa Điềm, v.v. còn trụ, chưa bị đụng tới. Lý lịch mù mờ của Lê Đức Anh được biện giải là khó truy cập. Thêm nữa, nếu xem xét đến tư cách đảng viên và sai phạm chỉ huy quá khứ của vị "thượng hoàng" thì Bộ Chính trị (tự coi là quyền lực tối thượng, trên Trung ương đảng, trên quốc hội, trên cả hiến pháp và luật lệ) e rằng chỉ gây "phức tạp nội bộ" (nguyên văn lời ông Phan Diễn)!

     Vụ T4 có gốc và phải gộp vào vụ Năm Châu-Sáu Sứ từ trước đại hội 6 ; hồ sơ lần lượt đun đẩy qua các đại hội 7-8-9 (bốn nhiệm kỳ), nay đã đến đại hội 10 ; xem chừng rất có thể chìm xuồng (rơi mất tăm vào "hố đen" - black hole - của đảng sử) nếu ông Võ Nguyên Giáp và những cựu chiến binh ủng hộ ông không đòi hỏi được biện pháp xử lý công khai và dứt khoát. Chính ra phải gọi hồ sơ này là vụ "Lê Đức Anh và phe nhóm". Toàn hồ sơ gồm có : a/ kế hoạch vu cáo chụp mũ CIA do TC2 với "nội tuyến T4" bịa đặt ; cộng với ngược dòng thời gian : b/ vụ Năm Châu Sáu Sứ ; c/ vụ Siem Reap (chiếm đóng Căm-pu-chia) ; d/ hồ sơ lý lịch và tư cách đảng viên của Lê Đức Anh ; không kể e-g-h…/ các hồ sơ nhũng lạm, bê bối, của đầu sỏ và tay chân. Phương thức "lì" áp dụng để xử lý, theo tình hình trước mắt là chờ thời gian (lưỡi hái của tử thần, vô tư với cả thủ phạm hay nạn nhân) triệt tiêu hộ những cái gai nhức nhối ghim sâu trong cơ thể mà lãnh đạo không có dũng khí mổ xẻ để chữa trị.

     Vua đã thế, cận thần thì sao ?

     Niên học 2004-2005, Bộ Giáo dục ấn định khai trường hôm mùng 5 tháng 9 dương lịch vừa qua. Khi giáo chức và phụ huynh kinh ngạc, xôn xao chất vấn : có nhầm lẫn hay không mà nhập học chủ nhật, thì bà thứ trưởng (tên họ không đáng ghi lại) dõng dạc tuyên bố : mùng 5 là ngày khai giảng các học khóa trước, vậy đây chỉ là nối tiếp thông lệ hàng năm mà thôi ! Trẻ em toàn quốc theo chỉ thị của bà thứ trưởng (tất nhiên đã có ủy nhiệm toàn quyền của bộ trưởng), a-lê hấp, chủ nhật tới trường răm rắp. Giáo chức và phụ huynh đành chấp hành lệnh tuy xì xầm bất phục (vả chăng, họ có thể làm gì hơn mà không mắc đại tội phản động phá hoại, sẽ mất việc, con cái thì bị đuổi ra khỏi trường, v.v. ?).

     Tác phong lì, ngoan cố không thừa nhận sai sót ngay cả trong sự việc nho nhỏ của bà thứ trưởng giáo dục, và biện pháp xử lý nửa đời nửa đoạn của Bộ Chính trị trong vụ vi phạm hệ trọng, phải chăng đồng xuất phát từ một phản ứng có điều kiện mà chế độ làm nảy sinh và nuôi dưỡng đến khi trở thành đường lối hành xử nền tảng ? Cho nên ông Võ Nguyên Giáp - người chắc chắn có đóng góp không nhiều thì ít vào truyền thống "lì, ngoan cố" của đảng, của giai cấp thượng đỉnh - cùng những cựu chiến binh, những đảng viên ủng hộ ông, nay gặp rào cản vô hình đó ngăn chống sự giải đáp trọn vẹn, âu cũng là lẽ thường.

     Giả thử ông Võ Nguyên Giáp đạt mục tiêu, hiệu quả cuộc phản kháng cũng không đủ để sửa chữa, cải thiện đảng có mô hình cộng sản Đệ Tam Quốc Tế ; một công cuộc "đội đá vá trời" từng là mộng tưởng bất thành của nhiều người "cộng sản lương thiện" tiền bối có tầm vóc như Ignazio Silone (Ý), Milovan Djilas (Nam-Tư). Thực đáng tiếc cho nỗ lực cuối đời của ông (với sự tham gia của ông Nguyễn Nam Khánh và nhiều cựu chiến sĩ), còn ở ngoài lề tiến trình tranh đấu dân chủ hóa và xây dựng tương lai Việt Nam đến như thế.

Nghiêm Văn Thạch (Paris)