Bàn cờ mới : nước cờ hợp lý 

Bùi Tín 

Bước vào thiên niên kỷ mới, tình hình thế giới thay đổi nhanh. Bộ mặt thế giới khác hẳn trước. So sánh lực lượng về chính trị, kinh tế, văn hoá, khoa học, quân sự giữa các cường quốc và khu vực thay đổi rõ. Bản đồ chính trị thế giới đã và đang được vẽ lại về căn bản. 

Mỗi quốc gia, dân tộc, chính phủ, đảng phái chính trị rất cần nhìn lại tình hình của toàn thế giới, khu vực, đất nước mình, rà soát lại thế và lực, nhận rõ xu thế của thời đại, tìm thế liên minh mới, xác định đường lối đối ngoại hợp lý, tìm ra nước cờ tối ưu cho đất nước mình, dân tộc mình, tránh những quanh co nguy hiểm, những lầm lẫn tệ hại, đại lộ quang đãng không đi, lại rúc đầu vào bụi rậm ! 

Tôi suy nghĩ rất nhiều vấn đề này suốt hơn mười năm nay, theo dõi sát sao những điều ‘’ đổi mới ‘’ của đất nước, và nhận ra rằng quả thật đã có những đổi mới không ít và không nhỏ ; về tự do buôn bán, kinh doanh, về quyền sử dụng đất của nông dân (đưa cơn ác mộng hợp tác hoá vào dĩ vãng) ,về tự do đi lại và xuất ngoại, về nếp sống và văn hoá, về xây dựng, sửa chữa mở rộng nhà cửa … Cuộc sống vật chất văn hóa của các tầng lớp cư dân được cải thiện khá rõ. Tuy nhiên nhiều vấn đề nghiêm trọng mới lại nảy sinh : bất công xã hội mở rộng, nạn nghiện hút, đĩ điếm, cờ bạc, mê tín dị đoan tăng cao, nạn tham nhũng hoành hành bất trị, tệ hối lộ, hoa hồng, chia chác công quỹ, làm thịt tài sản quốc gia trên quy mô lớn ngang nhiên diễn ra, làm đau lòng mọi người còn lương tâm và nhân cách. 

Nhưng vấn đề tồn tại nghiêm trọng nhất, có tác dụng xấu đến độ nguy hiểm nhất hiện nay là đường lối đối ngoại . 

Mấy năm gần đây, trên văn kiện, báo chí, diễn văn công khai, đảng CS và nhà nước đều nói : VN mong muốn làm bạn với tất cả mọi nước, thế nhưng trong nội bộ đảng ,từ cấp tỉnh uỷ trở lên, tại Trường chính trị cao cấp, trong Hội nghị cán bộ ngoại giao (gồm các đại sứ được triệu về nước nhận chỉ thị tháng 8 vừa qua) thì mọi người lại được nhắc nhở kỹ càng về mức độ ưu tiên, đậm nhạt về chính trị của tình bạn ấy theo trật tự rất nghiêm. Trước hết là tình hữu nghị đặc biệt với Lào và Cambốt(vốn từ cái gốc chung do đảng CS Đông dương sinh ra, chung một lãnh tụ tối cao Hồ Chí Minh) ; tiếp đó là Cuba và Trung quốc, rồi đến Bắc Hàn (với một dấu trừ để giữ một khoảng cách nhỏ), do còn chung chế độ XHCN [trên đầu lưỡi(!)] , còn theo chủ nghĩa Mác-Lê [cũng trên chữ nghĩa, theo quán tính mà thôi ] ; theo sau là các nước ASEAN, những bạn mới ,trong đó có Myamar (Miến điện),một chế độ độc tài quân phiệt ; tiếp đến là các nước giải phóng dân tộc cũ : Ấn độ, Ai cập, Angiêri, Ly bi, Iran, Madagasca, Ethiopia … mà VN nhận là từng đi tiên phong ; tiếp đến mới đến các nước tư bản : Pháp, Đức, Ý… (châu Âu), Nhật, Úc, Canada … ; cuối cùng mới đến Hoa kỳ, mới đây là kẻ thù trong chiến tranh, hiện nay là nguồn gốc nguy hiểm chính của ‘’ diễn biến hoà bình ‘’. 
Ta có thể nhận thấy sự sắp xếp trên đây đã được đặt trên cơ sở lý luận và thực tế của : 

- di sản chiến tranh lạnh, theo lý luận cũ kỹ : 2 phe , 4 mâu thuẫn (phe ; tư bản#vô sản ; đế quốc#thuộc địa ; hoà bình#chiến tranh ) . Đây là tiêu biểu của lập trường ảo tưởng,giáo điều, đã bị thực tế xoá bỏ sau khi Liên Bang Xô Viết tan rã, phe XHCN vỡ nát, phong trào CS quốc tế thoi thóp vì đã mất hết sức hấp dẫn của đông đảo quần chúng đã thức tỉnh ; 

- sự thống nhất giữa chính trị đối nội với chính trị đối ngoại ; đối nội,những người lãnh đạo ĐCS ‘’kiên trì ‘’ duy trì chế độ độc đảng, từ chối bàu cử tự do theo nền dân chủ đa nguyên, đề xướng một cách khiên cưỡng và cứng nhắc một nền ‘’ dân chủ độc đảng ‘’, giữ nguyên chế độ đảng trị, trừng phạt một cách độc ác các công dân dũng cảm dám đòi trả lại tự do cho xã hội (bằng cách vu cáo họ là gián điệp cho nước ngoài), thì tất nhiên về đối ngoại họ không thể làm khác được. Đổi mới nửa vời về kinh tế, không dám đổi mới về chính trị đối nội, chỉ đổi mới về chiến thuật trong quan hệ đối ngoại, đó là điều chẳng thể khác được. 

-dã tâm thầm kín bảo vệ đảng một cách ích kỷ (sống chết mặc bay) và thiển cận, từ bỏ phục vụ toàn xã hội và nhân dân 

- những người lãnh đạo đảng CS hiện nay chỉ nhĩ đến quyền lợi trước mắt và hẹp hòi của phe nhóm, của đảng ; họ gạt sang một bên quyền lợi to lớn, lâu dài của đất nước, của 80 triệu đồng bào hiện tại, của cả các thế hệ mai sau ! Vấn đề then chốt và bi kịch của đất nước hiện nằm ở đây. 

Thật ra, nếu những người lãnh đạo đảng và nhà nước thành tâm yêu nước thương dân thì họ ắt đã đổi mới đúng mức và đồng bộ, cả về chính trị và kinh tế, cả về đối nội và đối ngoại. Đó là :đối nội, trả lại sòng phẳng, đầy đủ quyền sở hữu ruộng đất và mọi tài sản tư nhân ;quyền tự do kinh doanh ; quyền bình đẳng của mọi công dân trước luật pháp ;quyền ứng cử và bàu cử tự do không còn‘’đảng chọn,dân bầu‘’, quyền của ngành tư pháp và kiểm sát chỉ có tuân theo luật pháp mà không theo bất cứ chỉ thị của ai khác ;quyền tự do báo chí cho mọi công dân, quyền tự do tôn giáo của các gíáo hội và người tu hành. Tại sao mọi thứ trên đã trở thành tự nhiên như nước uống, như không khí ở đông đảo các nước văn minh, ở VN ta vẫn còn là xa xỉ , xa vời ! 

Về đối ngoại,cần đi gấp một nước cờ hợp lý, nhìn về tương lai, rũ bỏ những quá khứ lỉnh kỉnh nặng nề, hoà nhập thành tâm và hoàn toàn vào thế giới dân chủ, văn minh . 

Trên bàn cờ thế giới hiện nay, lực lượng dân chủ đã dành thắng lợi áp đảo, trọn vẹn, không thể đảo ngược đối với phe XHCN. Người CS VN không nên cảm thấy cay đắng và cay cú khi ‘’phe ta ‘’ đã thua hoàn toàn, vì sự thật rõ ràng là chủ nghĩa xã hội hiện thực đã phạm sai lầm khủng khiếp là đã thống trị nhân dân, đã cai trị bằng cưỡng bức và lừa dối nhân dân, đã vận dụng tai hại học thuyết ‘’ đấu tranh giai cấp ‘’ và ‘’chuyên chính vô sản ‘’một cách rộng khắp và máy móc. Một giáo sư sử học trong nước đã gọi chủ nghĩa Mác là ‘’con dao bầu ‘’ (đấu tranh giai cấp) và chủ nghĩa Lênin là ‘’cái cùm ‘’(chuyên chính vô sản) ; con dao bầu và cái cùm đã giết hại, đầy đoạ hằng trăm triệu con người của ‘’phe ta ‘’.Chủ nghĩa đế quốc không giữ độc quyền tội ác của nó .Sự thật là theo thống kê và tư liệu lưu trữ, Staline và Mao đã làm lu mờ tội ác của Hitler . 

Trong thế giới dân chủ hiện nay, Hoa kỳ trở thành cường quốc mạnh nhất, dẫn đầu về nhiều mặt, gần như không có đối thủ để ganh đua.Tôi đã thăm Hoa kỳ hơn một chục lần, đến nhiều trường Đại học, nhiều bảo tàng, cơ sở sản xuất, đọc nhiều sách mới, gặp nhiều nhân vật :chính khách, nhà báo, dân thường, tuổi trẻ … và khám phá ra không ít điều mới lạ, bổ ích. 

Hoa kỳ là quốc gia rất trẻ, không có thuộc địa ; dân Mỹ thuộc nhiều dân tộc hợp thành : Âu, Á, Phi,Nam Mỹ… ; đúng là Hợp chủng quốc ; không hề trải qua phong kiến, vua quan, độc đoán ; nền dân chủ Hoa kỳ rất năng động, đặc sắc, thú vị ; có ở đâu một tổng thống như R.Nixon uy quyền là vậy mà khi dùng thủ thuật nghe lén đối phương bị điều tra đã phải xin từ chức chức vị cao nhất của mình ? có ở đâu một tổng thống uy tín đang lên như diều gặp gió chỉ vì tật mê gái mà phải ra điều trần công khai, bị cật vấn cho đến cả về dấu vết tinh trùng trên váy cô thư ký dưới quyền , để rồi phải xin lỗi công khai cả gia đình và làng nước ! Nền dân chủ Hoa kỳ vẫn cần hoàn thiện thêm lên mãi, nhưng nó là một nền dân chủ thứ thật,tiên tiến, tôn trọng dân quyền và nhân quyền, lá phiếu công dân ở mọi cấp có trọng lượng hẳn hoi, quyền bình đẳng được luật pháp bảo vệ, tính công khai, trong sáng (transparency) luôn sáng tỏ ; khác hẳn với các chế độ ‘’XHCN ‘’ ,nơi sự thật luôn bị che dấu, nhào nặn, bóp méo bởi các nhà cầm lái vĩ đại ; họ chuyến đưa cả dân tộc rúc vào bụi rậm nguy hiểm và tối tăm, vào các mê cung của ‘’thiên đường mù ‘’, khi biết là sai đường lạc lối rồi mà vẫn không chịu quay lại ! 

Sẽ có người chỉ trích tôi là sao lại ca ngợi một nước đế quốc tàn bạo, từng đưa nửa triệu quân xâm chiếm nước ta và dội mấy triệu tấn bom lên đầu dân ta ! tôi xin thưa rằng tôi từng chiến đấu chống đội quân ấy, nay bình tĩnh nhìn lại tôi đã có những suy nghĩ tỉnh táo, công bằng. Tôi hiểu ra rằng ngay từ cuối chiến tranh thế giới thứ hai, tổng thống Roosevelt đã chủ trương phi thực dân hoá mọi nước thuộc địa của Pháp,Anh,Hàlan,Tây ban nha,Bồ đào nha… Nhưng khi Staline để lộ dã tâm xâm chiếm toàn thế giới dưới chiêu bài của Quốc tế CS III nhằm nô dịch toàn nhân loại thì Hoa kỳ liền áp dụng chiến lược ‘’ngăn chặn ‘’(containment) để chống lại; VN tự đặt dưới cờ Staline, làm tiền đồn cho phe CS. Chiến lược ấy được thực hiện nhất quán cho đến khi Liên Xô sập đổ và phe XHCN tan rã . Cái đuôi còn lại của phe XHCN là vài nước mà đảng CS còn thống trị, Hoa kỳ và các nước dân chủ cho rằng sẽ do nhân các nước ấy tự làm lấy, được sự giúp đỡ không bạo lực của thế giới dân chủ; theo trào lưu chung, các đảng CS cầm quyền rồi cũng phải tự đổi mới để tồn tại và thích ứng với thời đại mới. 

Đảng CS Trung Quốc đã và đang đi theo hướng ấy tuy vẫn còn run chân, do dự.Giang Trạch Dân đề ra thuyết ‘’Ba đại diện ‘’, thu hút nhiều nhân vật tư sản vốn là kẻ thù giai cấp cần tiêu diệt vào hàng ngũ đảng. Hồ Cẩm Đào vừa huỷ bỏ thông lệ mỗi năm vào mùa hè các uỷ viên trung ương Đảng tụ tập tại Bắc Đới Hà để cùng hưởng lạc thú và chia chác chức quyền ;ông nghiêm cấm các cấp uỷ đảng CS không được ép cơ quan và nhân dân mua báo của đảng như đã thành lệ xưa nay ; Ôn Gia Bảo thủ tướng mới của Bắc kinh ,vốn thân cận với các nhà cải cách Hồ Diệu Bang và Triệu Tử Dương, vừa cho phép công khai suốt tháng 6 – 2003, chiếu trên vô tuyến truyền hình bộ phim lịch sử dài, hơn mười tập,nhan đề ‘’ Tiến lên nền Cộng hoà ‘’ do nhà đạo diễn nổi tiếng Zheng Chuanming thực hiện. Các nhân vật lịch sử : Tôn Trung Sơn - nhà sáng lập nền dân chủ Trung hoa năm 1911, vợ ông là bà Tống Khánh Linh, Thái hậu Từ Hi , các quan chức thời ấy Lý Hồng Chương, Viên Thế Khải…là những nhân vật chính của bộ phim. Tác giả khéo dùng lịch sử để nói đến hiện tại, lên án nạn tham nhũng, tệ quan liêu, lên án đến cả chế độ độc đoán. Bộ phim được dư luận rất chú ý, có đến 400 triệu người xem, càng ăn khách khi nạn SARS diễn ra, mọi người ở trong nhà, được bàn tán sôi nổi, đòi được chiếu đi chiếu lại, cuối cùng chính Giang Trạch Dân phải ra lệch đình chỉ vì tác dụng dao 2 lưỡi của bộ phim này! Thế nhưng đã quá chậm, ở chợ đen Bắc kinh, Thượng hải, Quảng châu ... hiện có băng ghi đầy đủ bộ phim bán càng thêm chạy . Xin hỏi đến bao giờ ở VN ta có một bộ phim có chủ đích dân chủ và được trình chiếu như vậy ? Cần có người ngệ sĩ tài năng tâm huyết và nhà chính trị thức thời. Thức thời hiện nay là từ bỏ CNXH cũ rích, thoát nhanh ra phía trước ! 

Ở Bắc kinh đã có nhà trí thức dám viết báo cho rằng ‘’sách đỏ ‘’ của Mao đã lỗi thời, người lãnh đạo dù tài giỏi đến đâu mà đã qua đời gần 3 chục năm - không hề biết gì về computờ, về điện thoại cầm tay, về mạng lưới điện tử web, thư điện tử,về kết thúc chiến tranh lạnh…- thì làm sao mà có tư tưởng gì có sáng tạo để dẫn đường cho đất nước thời hiện tại !Một ý kiến được chấp nhận nên được đăng công khai. Vậy mà ở VN người ta vẫn ngày đêm ca ngợi, đề cao tư tưởng của người đã về theo cụ Mác hơn 30 năm, trước ông Mao đến 7 năm, và vẫn coi đó là đuốc dẫn đường cho đất nước ta hiện nay ! Sự lẩm cẩm thật không còn giới hạn ! Quá cả mê tín dị đoan ! 

Tôi thật lòng cho rằng nếu VN ta rũ bỏ hẳn những điều đã lỗi thời của quá khứ, quyết định một hướng đi mới mẻ hợp lý trong quan hệ đối ngoại, gắn bó chân tình ngay thật với thế giới dân chủ quốc tế mà Hoa kỳ là người dẫn đầu, thì đất nước ta sẽ thay đổi nhanh, mạnh, phát triển vượt bậc, thu hẹp nhanh khoảng cách về năng suất,mức sống với các nước láng giềng, hiện cao hơn ta gấp 6 , 7 lần cho đến hơn 10 lần. 

Đây là việc cực kỳ phức tạp, khó khăn, nhưng cũng là vấn đề cực kỳ đơn giản, dễ dàng. Phức tạp khó khăn vì đất nước còn bị sự lãnh đạo của nhóm bảo thủ nhất trong đảng CS cầm giữ ; họ cứ vin vào cái gọi là thành tích lãnh đạo các cuộc chiến tranh giải phóng để duy trì vô hạn độ sự lãnh đạo cổ hủ có hại,chỉ còn có tác dụng kìm hãm đất nước. Khó khăn vì trong đổi mới và mở cửa,tuy cả xã hội có nhận được ngày càng nhiều thông tin trung thực từ ngoài nước, nhưng tự do thảo luận trên tinh thần khoa học vẫn còn bị cấm đoán, mỗi trí thức, nhà nghiên cứu vẫn còn sợ cường quyền, tự kiểm duyệt những chính kiến của mình, trở nên nhu nhược, nhiều khi chỉ dám phát biểu ý kiến riêng trong gia đình, với bạn bè tin cẩn, cứ như là giữ đồ quốc cấm. 

Đến lúc này ,tôi cảm thấy lạc quan vì đầu năm 2003, một bạn sinh viên trong nước gửi điện-thư cho tôi tâm sự rằng anh không còn giống như bố mẹ anh coi vị này vị nọ là thần tượng về chính trị ; anh sẽ tự tạo nên thần tượng của riêng anh, ngay trong con người anh, nghĩa là tự tìm ra chân lý cho mình ; anh cho rằng sách in, báo in,và cả sách giáo khoa…đầy những điều sai lầm, thiếu sót, mỗi người cần tỉnh táo suy nghĩ bằng cái đầu của chính mình ; hoài nghi những ‘’chân lý ‘’ cũ là điều kiện để phát triển mọi khoa học ; tôi mừng quá, vì tôi hằng nghĩ chính cái tư duy độc lập, không nô lệ vào sách vở, lời dạy bảo của lãnh tụ, nghị quyết của đảng, xã luận của báo Nhân dân…,tiếp thu mọi thứ với sự xét đoán ,suy luận ,phê phán riêng của mình, sẽ cứu rỗi đất nước này, dân tộc này, nhân dân này . Tôi từng ước mong mỗi con người VN - đặc biệt là mỗi thanh niên VN, nam và nữ - hãy là một ngôi sao sáng lung linh mỗi người một vẻ, thoát khỏi số phận hẩm hiu bị các lãnh tụ đảng coi là những hạt cát vô tri câm lặng để họ tha hồ nhào nặn, làm nền cho những tham vọng , ảo tưởng của họ. Rồi từ đó các bạn sẽ thấy tìm bạn tốt mà kết chặt tâm giao, có đường lối đối ngoại hợp lý, đúng đắn là cấp bách, hệ trọng ra sao cho nước ta hiện nay. 

Tôi muốn thông tin cho các bạn ở trong nước biết rằng mới đây một số học giả, giáo sư, nhà nhà báo tiêu biểu cho tư duy chính trị mới trong xã hội Hoa kỳ - những ‘’think tank ‘’ làm nên chính sách quốc gia, ngỏ ý định vận động cho một mối quan hệ mới Mỹ - Việt, gắn bó chặt trong quan hệ bạn bè thân thiết, phục vụ quyền lợi chiến lược chung của 2 nước ,2 dân tộc. Họ mong sẽ hình thành mối quan hệ đặc biệt, tôn trọng lẫn nhau,bình đẳng, 2 bên cùng có lợi lớn. Mỹ đang có nhu cầu kiềm chế nước lớn nhất châu Á, đông dân nhất thế giới, có tham vọng bành trướng vô hạn, và VN có thể chia sẻ mối quan tâm chiến lược ấy. 

Xin chớ lo ngại cho rằng VN nhỏ bé, nghèo khổ bị Mỹ mua chuộc, sẽ bị Mỹ lấn lướt chèn ép, khống chế…Chính giới Mỹ mong kết bạn thân thiết với VN vì nhiều lẽ: bản sắc dân tộc sâu đậm , lao động bền bỉ khéo léo, thế hệ trẻ thông minh tiếp thu nhanh tinh hoa khoa học kỹ thuật và văn hoá thế giới ; vị trí chiến lược độc đáo .Những thế mạnh ấy là tài sản vô giá của đất nước VN ta mà tình bạn mới sẽ phát huy đến mức cao nhất. 

Chính vì đánh giá cao VN mà Mỹ sẽ đáp lại tương xứng : một sự viện trợ và mức độ hợp tác, đầu tư cao nhất, để VN thật sự xây dựng lại nhanh và hoàn chỉnh toàn bộ hạ tầng cơ sở,nâng cao nhanh và vững nền giáo dục và nền y tế, phát triển hệ thống ngân hàng, đưa công ngiệp, khoa học - kỹ thuật phát triển với tốc độ cao để thu hẹp nhanh và đáng kể khoảng cách về sản xuất và thu nhập so với các nước lân bang …(đã có cơ quan nghiên cứu Mỹ dự phóng số tiền chi viện,hợp tác, đầu tư lên đên từ 55 đến 60 tỷ $ trong 5 năm ). Mỹ sẽ vô cùng hào phóng khi nước VN dân chủ có tự do báo chí,tự do bàu cử, tự do tôn giáo, những điều mà chỉ có lợi cho xã hội VN, nhân dân VN, tạo cho VN hoà nhập trọn vẹn vào thế giới dân chủ hiện đại. 

Cũng cần hiểu cho phía Hoa kỳ là một nước VN dân chủ thật sự trong hoà bình và hoà giải với Mỹ sẽ mãi mãi vinh danh những quân nhân Mỹ bỏ mình ở VN trong chiến tranh, khép lại trọn vẹn một chương trong lịch sử cận đại của nước Mỹ. Thêm nữa, hiện nay Mỹ là nước còn giữ nhiều tài liệu nhất về VN, có nhiều chuyên gia nghiên cứu sâu về VN và cũng có một đội ngũ người Mỹ nói và đọc khá tốt tiếng Việt, một đội ngũ ‘’ Việt nam học’’ đông đảo rât có ích cho hợp tác toàn diện Mỹ - Việt . 

Phía Mỹ cũng mong qua sự hợp tác này mà Hoa kỳ hoà giải trọn vẹn với người Việt ở khắp nơi, với những kẻ thù cũ trong chiến tranh , với cả người Việt quốc gia - đồng minh cũ ,trong đó vẫn còn có người cay đắng cho rằng bị Mỹ bỏ rơi trong cơn hoạn nạn.Và cũng từ đây mà mọi người Việt hoà giải trọn vẹn với nhau trong tình ruột thịt.Qua đó, người Mỹ ,chủ chiến và chủ hoà cũ, cũng hoà giải trọn vẹn . 

Thực hiện một đường lối đối ngoại mới mẻ sẽ tạo cho VN một thế chiến lược mới tuyệt đẹp để củng cố an ninh quốc gia, củng cố sức mạnh chính trị,kinh tế,quốc phòng, có thêm nhiều bạn tốt, vì kết bạn thân thiết với Hoa kỳ thì cũng là kết bạn thân thiết với châu Âu, với Nhật bản, Úc, Canada…,tức là với cả thế giới dân chủ đông đảo ; quan hệ VN với các nước ấy cũng sẽ mang chất lượng và cường độ mới, đưa về những lợi ích không sao lường hết. 

Điều thú vị là VN ta không đi xin xỏ, cầu cạnh ai, không phải ‘’thấy người sang vơ quàng làm họ ‘’, mà chính là do phía Mỹ đề xuất ra với thiện chí tốt đẹp. Tiếp nhận đề xuất (offer) ấy, phía VN chỉ có lợi. Đất nước phát triển vượt bậc ,có dân chủ, có công bằng xã hội, có luật pháp công minh thì toàn dân hưởng lợi, mỗi người dân, mỗi gia đình hưởng lợi lớn ,xoá đói giảm nghèo được thực hiện trung thực, không còn cảnh xoá đói giảm nghèo trong cảnh phân hoá giàu nghèo phi lý bất công mở rộng, tài sản chung bị chia chác tuỳ tiện, ngân sách nhà nước bị moi móc thành đủ thứ thù lao và hoả hồng trong hủ tục phong bì tư túi, của cải quốc gia bị tan nát như con bò béo bị làm thịt tanh bành cho đủ thứ cường hào mới chấm mút. 

Cái thiệt duy nhất, nếu có chăng, chỉ là thiệt cho đảng CS không còn một mình một chiếu, lộng hành ,làm tốt thì dân hưởng, làm xấu thì dân chịu mà vẫn cứ phải tung hô, dù cho trong lòng có khinh thị, coi thường thì vẫn cứ ép dân phải gọi là ‘’ đảng ta’’, ‘’chế độ XHCN ta ‘’,’’ nhà nước ta‘’ tốt đẹp, ưu việt, tuyệt vời. Cái có thể cho là bị mất thì thật ra là cái chưa hề có như CNXN (theo đúng nghĩa), thiên đường cộng sản (cho nên nhà văn Dương Thu Hương gọi là thiên đường mù), chế độ ưu việt (thật ra có mặt còn kém cả thời thuộc địa hoặc ở miền Nam trước đây). Cái mất đáng mừng cho toàn xã hội là mất đi ’’con dao bầu‘’ đấu tranh giai cấp khủng khiếp và ‘’cái cùm’’ chuyên chính vô sản gớm ghiếc đã gây bao tai hoạ cho dân lành ! 

Thật ra đảng CS chỉ mất đi những gì là xấu xa tệ hại ; đảng CS có điều kiện để lột xác thành một chính đảng lương thiện, ganh đua bình đẳng với một hay nhiều chính đảng khác, lấy nhân dân làm trọng tài và lá phiếu của cử tri tự do làm thước đo độ tín nhiệm, trong một chế độ dân chủ thượng tôn luật pháp, mọi công dân và đoàn thể, đảng phái tôn trọng tuyệt đối pháp luật, không một ai đứng ngoài hay đứng trên luật. 

Có lúc chúng tôi mong rằng trong đảng CS, trong Bộ chính trị 15 người, hay trong Trung ương 150 người xuất hiện một nhân vật hoặc là một nhóm nhân vật có công tâm, có ý thức dân tộc sâu đậm, có hiểu biết chính trị khá, thật lòng yêu nước mình, thật lòng thương dân mình, có tư duy độc lập, được hồn thiêng sông núi phù hộ, được lương tri trong sáng mách bảo, đưa ra một nước cờ dân chủ chân chính cho đất nước, đề xuất những đổi mới hợp lý, đồng bộ trong đường lối đối nội và đối ngoại.Nhưng không thể chờ mãi ! Sự kiên nhẫn của người dân là có hạn. 

Thật ra mọi thứ cấu thành nước cờ quý báu ấy đã có sẵn trong vô vàn trí tuệ và tâm huyết, của những Trần Độ và Nguyễn Hộ, Nguyễn Văn Chấn và Hoàng Hữu Nhân, Phan Đình Diệu và Lữ Phương, Hoàng Minh Chính và Nguyễn Thanh Giang, Hà Sỹ Phu và Nguyễn Kiến Giang, Nguyễn Đan Quế và Lê Hồng Hà, Lê Giản và Đỗ Việt Sơn, Phạm Quế Dương và Trần Bá, Bùi Minh Quốc và Tiêu Dao Bảo Cự, Nguyễn Đình Huy và Dương Hùng, Trần Dũng Tiến và Vũ Cao Quận, Trần Khuê và Hoàng Tiến, Dương Thu Hương và Nguyễn Thị Thanh Xuân, Phan Hữu Văn và Kiều Duy Vĩnh,Phan Long và Trần Nhật Độ, Đào Đức Khả và Đoàn Nam Hải, Chân Tín và Nguyễn Ngọc Lan, Thích Huyền Quang và Thích Quảng Độ, Thích Tuệ Sỹ và Thích Trí Siêu, Ngô Thức và Nguyễn văn Đào, Nguyễn Trung Thành và Nguyễn Trung Trực, Vũ Minh Ngọc và Vũ Khắc Kính, Ngô Yên và Nguyễn Thụ, Bùi Ngọc Tấn và Tú Sót – Chu Thành, Nguyễn Mạnh Sơn và Nguyễn Minh Tâm, Nguyễn Hữu Tiến và Lương Tâm, Nguyễn Văn Lý và Nguyễn Hữu Giải, Nguyễn Vũ Bình và Nguyễn Khắc Toàn, Lê Chí Quang và Phạm Hồng Sơn… Tất cả những tấm lòng trên đây tạo thành tinh hoa mới của dân tộc, là kết tinh của bản chất trong sáng kiên nghị của người dân Việt, kế thừa dũng khí của Chu Văn An và Nguyễn Trường Tộ, mang đậm khí phách của Nguyễn Trãi ‘’ung dung ta nói điều ta nghĩ ‘’, uy vũ của cường quyền không khuất phục nổi, bả vinh hoa không mua chuộc nổi, mang chí khí của nhà văn đương thời Phùng Quán : yêu ai cứ nói là yêu, ghét ai cứ nói là ghét, dù dao kề tận cổ cũng không đổi yêu thành ghét , luôn là người tử tế chân thật . Hạnh phúc biết bao nhân dân ta có những con người trung hiếu như vậy, bị cả một bộ máy đàn áp thô bạo, vu cáo bôi nhọ đủ điều, gia đình bị trả thù một cách ty tiện, vẫn một lòng kiên trì chân lý, ngày càng được nhân dân tin yêu, được tuổi trẻ ngưỡng mộ noi theo, được cộng đồng hải ngoại thương mến và cả thế giới dân chủ ủng hộ Tất cả đang dốc sức đâu tranh không bạo lực mà cũng không khoan nhượng cho ‘’ đổi mới ‘’ thật sự, cho đổi mới cả đường lối đối nội và đối ngoại, cho sự hoà nhập trọn vẹn với thế giới dân chủ. Họ tiêu biểu cho tương lai tươi sáng, rực rỡ của VN. Lịch sử ghi công dũng khí và trí tuệ của họ. 

Mặc dù cuộc đấu tranh còn gian nan, tôi vẫn tràn đầy lạc quan. Tôi có hàng ngàn bạn bè thân thiết ở trong nước, anh em đồng đội cựu chiến binh, hàng trăm nhà báo già trẻ đồng ngiệp, tôi rất hiểu và tin cậy các bạn, ai cũng có một phần thiện, một mảng sáng, một lượng lương tâm tiềm ẩn trong đáy lòng; sớm muộn các bạn sẽ nhìn ra sự thật hiển nhiên và đứng thẳng dậy chung sức phấn đấu cho dân chủ để cứu nước, cứu dân, cũng là tự cứu mình và các thế hệ mai sau. Tôi cầu mong các bạn hãy tỉnh táo sớm dấn thân cho dân chủ hoá, đừng do dự chần chừ, chớ để sau này phải hối tiếc là tỉnh ngộ quá chậm trễ, bị con cháu tiếc thay cho mình . 

Theo tập quán chính trị các nước dân chủ, đặc biệt là ở Hoa kỳ, mọi chính sách yêu cầu đều phải làm ‘’ lobby ‘’ sâu rộng, mạnh mẽ. Lobby là tuyên truyền vận động, quảng bá thuyết phục, khắc phục mọi trở ngại cụ thể, đặc biệt là vận động ở hậu trường các nhân vật chính trị có vai trò quyết định chính sách, như các nghị sỹ, bộ trưởng,thứ trưởng, cho đến phó tổng thống, tổng thống …Vận động sôi nổi ở hành lang quốc hội, tại nơi làm việc, tại nhà riêng, qua thư từ, thư điện tử, điện thoại, qua bạn bè, bà con quen biết, thân thuộc, nhằm đi đến kết quả là điều ta mong muốn, ta cho là ích quốc lợi dân mau được chấp nhận. Tôi mong các bạn trẻ VN ta ở trong nước thử nghiệm và thực hành phương pháp vận động này. Các cụ ta từ xưa có câu : điều phải, củ cải cũng phải nghe ! Hay thật ! Vận động cho dân chủ hoá, đổi mới đủ mức trong chính sách đối nội và đối ngoại là điều rất phải đạo, cấp bách ,là nước cờ cao , có ý nghĩa sinh tử hiện nay cho đất nước, rất cần được mọi tấm lòng VN trong và ngoài nước lobby tận tình ! 

Các bạn Mỹ tha thiết với quan hệ chặt chẽ Mỹ - Việt đang làm lobby khá mạnh và chỉ mong trong nước ta có những dấu hiệu thuận lợi là họ gia tăng lobby gấp bội, vì đây là việc chung của cả 2 phía. Họ cho rằng các bạn trẻ VN từng nhiệt tình sôi nổi đón tổng thống Clinton, từng say sưa hô to ‘’I love America ! ‘’, am hiểu về chính trị, văn hóa Hoa kỳ, từng có dịp đi thăm, học tập, làm việc và thật lòng quý trọng tình bạn Việt - Mỹ,nên chăng hãy đứng ra lập một Hội hữu nghị Việt - Mỹ để vận động sôi nổi cho tình bạn này. Các vị lãnh đạo VN cao nhất đều công khai tuyên bố mong muốn thắt chặt hơn nữa quan hệ Việt - Mỹ đó thôi ! Chẳng lẽ họ nói dối à ? Tất nhiên họ rất mê đôla, mê việc xuất cá Basa, tôm, áo quần, dày dép sang Mỹ, mê các trường đại học Mỹ cho con cái họ, mê các khoản viện trợ Mỹ, nhất là các khoản hào phóng của Hoa kỳ qua WB (Ngân hàng thế giới) và IMF (Quỹ tiền tệ quốc tế), nhưng chưa mê đến nền dân chủ Hoa kỳ vì họ quá ‘’khôn lỏi ‘’, quá tham lam, đôla làm họ mờ mắt, không thấy nhân dân cần tự do và đất nước cần giàu mạnh ! Vận động cho tình hữu nghị Việt - Mỹ chân chính, đó chính là việc của ta, của mọi tấm lòng VN yêu nước, chính là : đường của ta ta cứ đi,việc của ta, ta cứ làm ! 

Bàn cờ thế giới đang thay đổi. So với cuối thế kỷ trước, các con cờ đã đổi ngôi, các nước cờ mới mẻ đã xuất hiện. Sự thay đổi vẫn còn diễn ra. Cả thế giới độc đoán đã đổ vỡ tan tành. Mảnh vỡ lớn nhất là Trung cộng đang loay hoay để thích ứng một cách chật vật kiểu cầu may. Sau Mao, Đặng Tiểu Bình thúc đẩy một bước đổi mới khá ngoạn mục, trong đó nổi bật nhất là hoà giải với kẻ thù USA – ‘’con hổ giấy của Mao ‘’, đánh gôn và chơi bridge ở trang trại riêng của tông thống Mỹ, cưỡi ngựa ở bang Texas như một anh cao bồi western thực thụ Sau Đặng, Giang Trạch Dân xuất hiện, đề ra thuyết Ba đại diện, lặng lẽ để vào ngăn kéo các khái niệm : giai cấp vô sản, chuyên chính vô sản, đấu tranh giai cấp. Năm ngoái, sau Đại hội 16, Hồ Cẩm Đào nhận chức, xếp tiếp vào bảo tàng sách đỏ của cụ tổ họ Mao, bãi bỏ việc dựng tiếp tượng Mao ở ngay quê hương Hồ nam, lặng lẽ bỏ tiếp vào ngăn kéo khái niệm ‘’ xây dựng chủ nghĩa xã hội theo màu sắc của TQ ‘’, ép Kim Chính Nhật ở Bắc Hàn mở cửa và đổi mới chút ít, dùng cả sức ép ác độc giảm cung cấp xăng dầu 3 tháng liền , nay lại kéo Bắc Hàn vào cuộc thương lượng 6 bên về vấn đề vũ khí nguyên tử ( gồm Mỹ, TQ, Nhật,Nga,Nam và Bắc Hàn). 

Đảng CS VN đổi mới đã quá chậm, sau TQ đến 8 năm (1986 so với 1978), lẽo đẽo đi sau, TQ đã rụt rè, run chân, trì trệ, một bước tiến, nửa bước lùi (vụ Thiên An Môn, vụ Pháp luân Công…). VN đã chậm, lò dò theo chân TQ, lại còn run chân hơn ! Yếu kém nhất là VN không có một nhân vật nào từ 1986 đến nay có thể được coi là chủ động có ý định hay sáng kiến đổi mới ! 

Một ngôi nhà xây dựng mà không có kiến trúc sư ! Đặng Tiểu Bình là kiến trúc sư. Giang Trạch Dân là nhà chính trị có sáng kiến, có phát triển lý luận ; Hồ Cẩm Đào là nhà chính trị có sáng kiến, có chủ đích của chính mình, như khi đỡ đầu việc chiếu rộng rãi trên VTTH bộ phim lịch sử ‘’ Tiến lên nền cộng hoà ‘’ dù cho Giang Trạch Dân tỏ ra không hài lòng ; ông còn chuyên dùng từ nước Cộng hoà nhân dân Trung Hoa trong ngôn từ cũng như văn bản ,trách chữ XHCN khi nói về TQ. Thủ tướng mới Ôn Gia Bảo còn công khai tự nhận là người gần với Hồ Diệu Bang và Triệu Tử Dương ( 2 nhân vật nổi tiếng về có quan điểm chính trị đổi mới) và công khai tán thành việc tách công việc của đảng với công việc của nhà nước, của bộ máy chính phủ, còn cam kết đưa bộ máy tư pháp và kiểm sát lên có thực quyền hơn trước nhiều. Ở VN, 15 vị uỷ viên Bộ chính trị thì không có một ai vượt trội, không một ai có ý kiến gì riêng, có chính kiến gì đáng chú ý ;họ đều nói lắp như nhau, mờ nhạt như nhau ; đến việc thay thế thủ tướng, chủ tịch nước, chủ tịch quốc hội đã đến hẹn rút lui, vì đã quá thất thập cổ lai hy, mà trong đảng vẫn không biết ai lên thay ! Đành cứ phải tung hô tư tưởng của vị đã mất 34 năm rồi, và bắt mọi người cứ phải học thuộc những tư tưởng quá cũ ấy để mà …..đổi mới ! Chả trách một vị tiến sỹ giáo sư sử học trong nước gọi nhóm lãnh đạo hiện nay là :[ ‘’tốp người lùn’’, với một tổng bí thư có trình độ trung – sơ cấp về chính trị ,không hơn một bí thư cấp huyện ! ]. 

Bàn cờ thế giới khác hẳn trước .Cùng với bọn khủng bố là đối tượng trừng phạt, tiêu diệt của thế giới dân chủ văn minh, các chế độ độc đoán đủ loại - thường ủng hộ hoặc giữ thái độ trung lập với bọn khủng bố - đang ở vị trí bị thế giới dân chủ răn đe và chiếu tướng. Nhiều nhân vật tiêu biểu , nhiều giải thưởng Nobel lừng danh vốn ủng hộ Cuba của Fidel đã đổi sang lập trường lên án ách độc tài của 2 anh em Fidel Castro và dứt khoát ủng hộ các chiến sỹ dân chủ Cuba .Cả khối ASEAN công khai lên án bọn quân phiệt Miến điện (trong đó nổi lên thái độ miễn cưỡng gượng gạo của Hànội, vừa long trọng đón chào tên quân phiệt Than Shwe) ; Mỹ vừa quyết định chấm dứt mọi viện trợ với Miến điện, Nhật bản cũng cảnh cáo nghiêm khắc Rangoon về vi phạm nhân quyền. Bắc Hàn đang lo sợ khi nghe tin Washington đang yêu cầu Bắc kinh thuận để lập ra gần biên giới bờ sông Yalou một số trại tỵ nạn có thể đón đến 20 vạn cho đến 30 vạn dân tỵ nạn đến từ Bắc Hàn, do Mỹ chi phí ; Moscou có thể đồng tình. Nhiều nhân vật quốc tế xưa kia ủng hộ Bắc Triều Tiên chống Mỹ đã đổi hẳn thái độ : lên án chế độ độc tài đảng trị và quân chủ trá hình (cha truyền con nối) đang giam hãm dân trong cảnh chết đói, với những trại khổ sai chính trị ước đoán đến 300.000, trong có có hàng vạn chiến sỹ dân chủ. 

Thích nghi với bàn cờ thế giới mới. Tìm thế liên minh mới. Đi tắt và đón đầu thời cuộc ! Chọn bạn tốt mà kết tâm giao. Trách những mối liên hệ với những chế độ khủng bố, độc đoán, đang bị cô lập và suy tàn. Cần có một đổi mới cơ bản trong quan hệ đối ngoại .Phải có lòng dủng cảm chính trị để giã từ bạn cũ - xấu và kết bạn với kẻ thù cũ - tốt . Đó mảy may không phải là tráo trở, giở mặt đâu ! Báo An ninh thế giới có bài tỏ cảm tình với bọn Taliban ở Afganixtan là đúng đắn vì là chống xâm lược ư ? Ông Tổng Nông ôm rất chặt tên trùm quân phiệt Than Shwe là nên ư ? Ông Nguyễn Văn An hể hả nhận tấm huân chương từ tay Fidel (mà nhà văn Dương Thu Hương đánh giá là một tên độc tài cuồng dâm) là nên khoe ra trên tivi đến 3 lần là nên ư ? báo Nhân Dân và Quân đội nhân dân cổ vũ dân Irak theo Sadam Hussein chống liên quân là đúng ư ? Khi bị Mỹ lên án về VN không tôn trọng nhân quyền , người phát ngôn chính thức lại ra điều kiện để đổi lại việc tiếp tục chống khủng bố và tìm người Mỹ mất tích trong chiến tranh, thì thật dại ơi là dại ! Còn đâu thái độ vô tư, thiện chí trong 2 vấn đề trên ! Thì ra chỉ là mua bán đổi chác ! 

Tôi mong các vị có chức có quyền mau tỉnh ngộ qua một loạt sự kiện mới,qua bàn cờ thế giới đang biến động để đi cho nước ta một nước cờ hợp lý, có tính đổi mới thật sự, thoát khỏi quá khứ đã quá nặng nề. 

Hãy dám rảo bước đi nhanh hơn TQ, vượt rào cản về tư duy cũ, nếp nghĩ cũ, phe cũ, tình bạn cũ, phóng nhanh thoát ra phía trước, vứt bỏ không thương tiếc những hành trang cổ lỗ, làm gương sáng cho Cuba, Bắc Hàn, Lào và cả TQ noi theo. 

Hãy học kinh nghiệm của thế giới , những thay đổi liên minh và quan hệ mới mạnh mẽ, sáng tạo. Đức với Pháp hận thù chồng chất, mấy cuộc đại chiến khốc liệt mà nay là bạn tâm giao, làm nòng cốt cho châu Âu mới. Mỹ với Anh từng chiến tranh sinh tử trên đất Mỹ ,tưởng như không thể hoà giải mà nay kết chặt liên minh khăng khít nhất. Mỹ với Nhật qua các trận bi thảm Trân Châu Cảng và 2 quả bom nguyên tử, thế mà nay là đồng minh chí cốt. Hãy có những chọn lựa đẹp, lay trời chuyển đất như ở Nam Phi, thay chế độ phân biệt chủng tộc đã bắt rễ sâu bằng chế độ dân chủ đa nguyên, đưa một tù nhân chính trị da đen lên làm tổng thống dân cử .Hãy nghĩ về chế độ đảng trị của Quốc dân đảng ở Đài loan, về chế độ các thống chế độc quyền ở Thái lan,về ách gia đình trị của họ Marcos ở Philipin , về chế độ quân phiệt của gia đình Suharto ở Indonesia, mới đó mà tất cả đã tan biến, theo đúng qui luật của lịch sử tiến lên không ngừng ,với giá trị phổ quát là dân chủ và tự do cho mọi người và mọi dân tộc. Ai bắt dân ta cứ phải nhịn tự do ? 

Các bạn trẻ VN ! Các bạn hãy để tâm đến hiện tình đất nước. Hãy đem tâm huyết và trí tuệ tham gia việc nước. Các bạn trẻ đang chiếm đa số cử tri. Chỉ cần các bạn muốn yêu nước và cứu nước là cứu được .Hãy thông tin, trao đổi, bàn luận bình tĩnh và thấu đáo về đổi mới thế nào là tốt nhất , đối nội cũng như đối ngoại. Hãy cầm lấy tay lái của con tàu VN ; thế hệ chúng tôi đã phạm quá nhiều lầm lẫn, ngộ nhận, ảo tưởng, làm mất không biết bao nhiêu thời gian của đất nước thân yêu, nay hối không kịp ! Chỉ còn mong các bạn trẻ đứng thẳng dậy, tự tin, ngẩng cao đầu, dấn thân bằng mọi cách. Trong thế hệ chúng tôi không hiếm những tâm hồn trẻ lại để khuyến khích, cổ vũ và cả theo chân các bạn yêu quý. 

Bùi Tín (Paris tháng 9-2003) 

* -dưới đây là đoạn dịch lời phát biểu của nhân vật Tôn Trung Sơn vào năm 1917, trong phần cuối bộ phim ‘’Tiến lên nền Cộng hoà ‘’, do một bạn TQ gửi cho tôi : 
« Tại sao trong nước ta - một nước cộng hoà - lại luôn xuất hiện những yếu tố gắn liền với chế độ phong kiến độc đoán ? Chừng nào vấn đề này không có giải pháp thì tất nhiên nạn chuyên chế diễn ra và nền cộng hoà sẽ chỉ là ảo ảnh. Từ khi chế độ cộng hoà Trung hoa được thiết lập năm 1911, các viên chức ở mọi cấp vẫn tỏ ra khinh thường luật pháp, và nhân dân vẫn bị đối xử như nô lệ . Trung Hoa Dân Quốc lẽ ra phải là đất của tự do- quyền tự nhiên của nhân dân , thế nhưng trong 6 năm qua, nó chỉ cho những người cầm quyền hưởng tự do, người dân vẫn không được hưởng quyền gì vì họ không có tự do .Lẽ ra Trung Hoa Dân Quốc phải là nước được cai trị bằng pháp luật, thế nhưng 6 năm nay, quyền hành pháp luôn can thiệp ngang nhiên vào lĩnh vực lập pháp. Ai không chịu theo thì được đút lót, ai không chịu nữa thì bị bắt giữ, thậm chí bị ám sát… » 
« Những người trong ngành lập pháp bị thoái hoá, bị khinh thị và tha hồ bị lũng đoạn bởi kẻ cầm quyền . Những người cầm quyền chỉ giương ra lá cờ cộng hoà khi cần dành quyền lực cho phe cánh mình. Không hề có một biện pháp nào nhằm đưa vào đôi chút trong sáng và công khai trong chính quyền ; hệ thống kiểm tra càng thiếu vắng. Vì sao các nhà cai trị mặc sức biển thủ tiền nong mồ hôi của dân, đút cho đầy túi tham ? Nền tư pháp phải có vai trò trọng tài và nguyên tắc được ghi trong Hiến pháp Cộng hòa là nhân dân có quyền cao nhất.Thế nhưng trong 6 năm qua người ta không hề thấy Hiến pháp được thi hành ». 
Lời nói về tình hình hơn 90 năm trước mà sao cứ như hiện tại vậy ! ./.

<Trở về đầu trang>